চিভিল ইঞ্জিনিয়াৰ সহায়ক

আইটিআই (ITI) ট্ৰেড "চিভিল ইঞ্জিনিয়াৰ সহায়ক"ৰ পাঠ্যসূচী। এইটো এটা এক বছৰৰ কোর্স, যি National Council for Vocational Training (NCVT)ৰ Craftsman Training Scheme (CTS)ৰ অধীনত প্ৰদান কৰা হয়। এই কোর্সত শিক্ষাৰ্থীসকলক চিভিল ইঞ্জিনিয়াৰক ড্ৰাফ্টিং, ছাৰ্ভেইং আৰু নিৰ্মাণ-সম্পৰ্কীয় কামত সহায় কৰিবলৈ প্ৰশিক্ষণ দিয়া হয়। ইয়াৰ জৰিয়তে তেওঁলোক Civil Draughtsman, Survey Assistant বা Site Supervisor Assistant হিচাপে কাম কৰিবলৈ প্ৰস্তুত হয়। এই পাঠ্যসূচীত Trade Theory, Trade Practical, Workshop Calculation and Science, Engineering Drawing আৰু Employability Skills অন্তৰ্ভুক্ত আছে। তলত ইয়াৰ বিস্তৃত বিৱৰণ দিয়া হৈছে:

১. ট্ৰেড থিয়ৰি

এই অংশত চিভিল ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ মূলনীতি, নিৰ্মাণ আৰু ড্ৰাফ্টিং সম্পৰ্কে তাত্ত্বিক জ্ঞান প্ৰদান কৰা হয়।

• চিভিল ইঞ্জিনিয়াৰ সহায়কৰ পৰিচয়
  • চিভিল ইঞ্জিনিয়াৰ সহায়কৰ ভূমিকা আৰু দায়িত্ব।
  • নিৰ্মাণ, ছাৰ্ভেইং আৰু ড্ৰাফ্টিং কামৰ ক্ষেত্ৰ।
• নিৰ্মাণ সামগ্ৰী
  • সামগ্ৰীৰ ধৰণ আৰু গুণ: চিমেণ্ট, ইটা, ষ্টীল, কাঠ, বালি।
  • নিৰ্মাণ সামগ্ৰীৰ গুণগত মান পৰীক্ষা আৰু সংৰক্ষণ।
• নিৰ্মাণ পদ্ধতি
  • ভিত্তি, দেৱাল, কলাম, বিম আৰু স্ল্যাবৰ মূল ধাৰণা।
  • Masonry, Reinforced Cement Concrete (RCC) আৰু ষ্টীল গঠনসমূহৰ পৰিচয়।
  • মজিয়া, ছাদ আৰু চিঁড়িৰ নিৰ্মাণ।
• ছাৰ্ভেইংৰ মৌলিক ধাৰণা
  • ছাৰ্ভেইংৰ মূলনীতি: লেভেলিং, চেইনিং আৰু কম্পাছ ছাৰ্ভে।
  • ছাৰ্ভেইং সঁজুলিৰ ব্যৱহাৰ: থিয়োডোলাইট, লেভেলিং ষ্টাফ, টোটেল ষ্টেচন (পৰিচয়)।
• স্থাপত্য আৰু গঠনমূলক ড্ৰয়িং
  • ড্ৰয়িংৰ ধৰণ: প্লান, এলিভেচন, ছেকচন আৰু চাইট লেআউট।
  • ভৱনৰ অংশ: দুৱাৰ, জানলা, ভেণ্টিলেটৰ আৰু সিহঁতৰ নিৰ্দিষ্টতা।
  • চিভিল ইঞ্জিনিয়াৰিং ড্ৰয়িং পঢ়া আৰু বুজা।
• বিল্ডিং নিয়ম আৰু সুৰক্ষা
  • স্থানীয় বিল্ডিং নিয়ম আৰু কোড (যেনে: setback, height restrictions)।
  • নিৰ্মাণ স্থলত সুৰক্ষা ব্যৱস্থা: Personal Protective Equipment (PPE), দুৰ্ঘটনা প্ৰতিৰোধ।
• কম্পিউটাৰ সহায়িত ড্ৰাফ্টিং (CAD)
  • CAD ছফ্টৱেৰ পৰিচয় (যেনে: AutoCAD)।
  • 2D ড্ৰাফ্টিং আৰু চিভিল ড্ৰয়িংৰ বাবে মৌলিক কমাণ্ড।
• আনুমানিক আৰু ব্যয় গণনা
  • নিৰ্মাণ প্ৰকল্পৰ বাবে সামগ্ৰীৰ আনুমানিক পৰিমাণ নিৰ্ধাৰণৰ মূল ধাৰণা।
  • Bills of Quantities (BOQ) আৰু ব্যয় বিশ্লেষণৰ পৰিচয়।
• প্ৰকল্প ব্যৱস্থাপনা মূল ধাৰণা
  • ইঞ্জিনিয়াৰ, কন্ট্ৰাক্টৰ আৰু কৰ্মচাৰীৰ সৈতে সমন্বয়।
  • ডকুমেণ্টেচন: অগ্ৰগতি প্ৰতিবেদন আৰু সামগ্ৰীৰ তালিকা।

২. ট্ৰেড প্ৰেক্টিকেল

এই অংশত ড্ৰাফ্টিং, ছাৰ্ভেইং আৰু নিৰ্মাণ সহায় সম্পৰ্কীয় প্ৰায়োগিক দক্ষতা বিকাশ কৰা হয়।

• ড্ৰাফ্টিং দক্ষতা
  • হাতেৰে ড্ৰয়িং প্ৰস্তুত কৰা: ভৱনৰ প্লান, এলিভেচন আৰু ছেকচন।
  • RCC বিম, কলাম আৰু ভিত্তিৰ গঠনমূলক ডিটেইল আঁকা।
• CAD ড্ৰাফ্টিং
  • AutoCAD ব্যৱহাৰ কৰি 2D চিভিল ড্ৰয়িং সৃষ্টি কৰা (যেনে: ঘৰ প্লান, চাইট লেআউট)।
  • সঠিক স্কেল ব্যৱহাৰ কৰি ড্ৰয়িং প্ৰিণ্ট আৰু প্লট কৰা।
• ছাৰ্ভেইং অভ্যাস
  • চেইন আৰু টেপ ব্যৱহাৰ কৰি চাইটত ৰৈখিক পৰিমাপ কৰা।
  • লেভেলিং ইন্সট্ৰুমেণ্ট আৰু ষ্টাফ ব্যৱহাৰ কৰি লেভেলিং কৰা।
  • সহজ কম্পাছ ছাৰ্ভে কৰি ফলাফল প্লট কৰা।
• নিৰ্মাণ সহায়
  • নিৰ্মাণ সামগ্ৰী চিনাক্ত আৰু ব্যৱহাৰ কৰা (যেনে: ইটা, চিমেণ্ট মিশ্ৰণ)।
  • পেগ আৰু দড়ি ব্যৱহাৰ কৰি ভিত্তি লেআউট চিহ্নিত কৰাত সহায় কৰা।
  • চাইট ভিজিটৰ সময়ত নিৰ্মাণ কাম পৰ্যবেক্ষণ কৰি প্ৰতিবেদন দিয়া।
• মডেল তৈয়াৰ
  • কাৰ্ডবোর্ড বা কাঠ ব্যৱহাৰ কৰি সৰু ভৱনৰ মডেল তৈয়াৰ কৰা।
• আনুমানিক কাম
  • সহজ প্ৰকল্পৰ বাবে সামগ্ৰীৰ পৰিমাণ গণনা কৰা (যেনে: ইটাৰ কাম, কংক্ৰিট)।
  • তত্ত্বাবধানৰ অধীনত মৌলিক BOQ প্ৰস্তুত কৰা।
• প্ৰকল্প কাম
  • সৰু ভৱনৰ বাবে (যেনে: বাসগৃহ) সম্পূৰ্ণ ড্ৰয়িং সেট প্ৰস্তুত কৰা।
  • ছিমুলেটেড চাইট কামত সহায় কৰা (যেনে: লেভেলিং বা লেআউট মাৰ্কিং)।

৩. ৱৰ্কশ্বপ গণনা আৰু বিজ্ঞান

এই অংশত চিভিল ইঞ্জিনিয়াৰ সহায়ক কামৰ সৈতে সম্পৰ্কিত গণিত আৰু বৈজ্ঞানিক নীতি অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।

• গণনা
  • নিৰ্মাণ উপাদানৰ ক্ষেত্ৰফল আৰু আয়তন গণনা।
  • ড্ৰয়িংত ইউনিট ৰূপান্তৰ আৰু স্কেল ব্যৱহাৰ।
• বিজ্ঞান
  • সামগ্ৰীৰ গুণ: শক্তি, স্থায়িত্ব আৰু ভাৰ বহন কৰাৰ ক্ষমতা।
  • গঠনসমূহত বল আৰু চাপৰ মৌলিক ধাৰণা।

৪. ইঞ্জিনিয়াৰিং ড্ৰয়িং

এই অংশত চিভিল ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কাৰিকৰী ড্ৰয়িং দক্ষতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হয়।

• ড্ৰয়িংৰ মৌলিক ধাৰণা
  • অৰ্থোগ্ৰাফিক প্ৰজেকশন আৰু জ্যামিতিক আকাৰ স্কেচ কৰা।
  • চিভিল ইঞ্জিনিয়াৰিং চিহ্ন আৰু নোটেশনৰ ব্যৱহাৰ।
• চিভিল ড্ৰয়িং
  • ভৱনৰ বিস্তৃত প্লান, ছেকচন আৰু এলিভেচন আঁকা।
  • চাইট লেআউট প্লান আৰু গঠনমূলক স্কেচ প্ৰস্তুত কৰা।

৫. নিয়োগযোগ্যতা দক্ষতা (Employability Skills)

এই অংশত চাকৰিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় পেছাগত দক্ষতা উন্নত কৰা হয়।

• যোগাযোগ
  • ইঞ্জিনিয়াৰ, সুপাৰভাইজাৰ আৰু গ্ৰাহকৰ সৈতে ফলপ্ৰসূ যোগাযোগ কৰা।
• কৰ্মস্থল দক্ষতা
  • সময় ব্যৱস্থাপনা, দলীয় কাম আৰু সমস্যা সমাধান।

কোর্স সংক্ষিপ্ত বিৱৰণ

• সময়সীমা: ১ বছৰ (৬ মাহকৈ ২টা ছেমিষ্টাৰ)
• যোগ্যতা: 10+2 প্ৰণালীৰ অধীনত বিজ্ঞান আৰু গণিতসহ ১০ম শ্ৰেণী উত্তীৰ্ণ বা সমতুল্য।
• উদ্দেশ্য: ড্ৰাফ্টিং, ছাৰ্ভেইং আৰু চাইট কামত চিভিল ইঞ্জিনিয়াৰক সহায় কৰিবলৈ প্ৰশিক্ষণ দিয়া, যাৰ ফলত শিক্ষাৰ্থীসকলে নিৰ্মাণ কোম্পানী, স্থাপত্য সংস্থা বা স্বতন্ত্ৰ সহায়ক হিচাপে কাম কৰিব পাৰে।

এই পাঠ্যসূচী NCVT ফ্ৰেমৱৰ্কৰ সৈতে মিল আছে আৰু কেতিয়াবা "Draughtsman (Civil)" বা "Surveyor" ট্ৰেডৰ সৈতে মিল থাকে। ৰাজ্য বা ITI অনুসৰি কিছু পাৰ্থক্য থাকিব পাৰে। আধিকারিক তথ্যৰ বাবে Directorate General of Training (DGT) ৱেবছাইট বা স্থানীয় ITI উৎস চাওক।