मेकॅनिक ऑटो इलेक्ट्रिकल आणि इलेक्ट्रॉनिक्स

आयटीआय "मेकॅनिक ऑटो इलेक्ट्रिकल आणि इलेक्ट्रॉनिक्स" ट्रेड अभ्यासक्रम

आयटीआय मेकॅनिक ऑटो इलेक्ट्रिकल आणि इलेक्ट्रॉनिक्स हा एक वर्षाचा व्यावसायिक प्रशिक्षण कार्यक्रम आहे, जो क्राफ्ट्समन ट्रेनिंग स्कीम (CTS) अंतर्गत आणि नॅशनल कौन्सिल फॉर व्होकेशनल ट्रेनिंग (NCVT) द्वारे चालवला जातो. या कोर्समध्ये वाहनांच्या इलेक्ट्रिकल आणि इलेक्ट्रॉनिक प्रणाली जसे बॅटरी, स्टार्टर, अल्टरनेटर, लाईटिंग, वायरिंग हार्नेस, ECU, सेन्सर आणि इन्फोटेनमेंट सिस्टम्स यांचे निदान, दुरुस्ती आणि देखभाल यामध्ये प्रशिक्षण दिले जाते.

कोर्सचा आढावा

• कालावधी: 1 वर्ष (2 सेमिस्टर, प्रत्येकी 6 महिने)
• NSQF स्तर: स्तर 4
• पात्रता: 10 वी उत्तीर्ण (विज्ञान आणि गणितासह)
• उद्दिष्ट: वाहनांच्या इलेक्ट्रिकल आणि इलेक्ट्रॉनिक प्रणालींची सर्व्हिसिंग व दुरुस्ती करण्यासाठी कौशल्य विकसित करणे

तपशीलवार अभ्यासक्रम

1. ट्रेड थिअरी (सैद्धांतिक ज्ञान)

ऑटोमोबाईल इलेक्ट्रिकल आणि इलेक्ट्रॉनिक प्रणाली, डायग्नोस्टिक आणि दुरुस्ती यांची मूलभूत माहिती.

• सेमिस्टर 1
  • ऑटो इलेक्ट्रिकल सिस्टम परिचय: बॅटरी, अल्टरनेटर, स्टार्टर
  • विद्युत मूलतत्त्वे: व्होल्टेज, करंट, रेसिस्टन्स, ओहमचा नियम
  • बॅटरी: प्रकार, चार्जिंग आणि देखभाल
  • स्टार्टिंग सिस्टम: स्टार्टर मोटर, सोलनॉइड
  • चार्जिंग सिस्टम: अल्टरनेटर, व्होल्टेज रेग्युलेटर
  • लाईटिंग सिस्टम: LED, हेडलाईट्स
  • साधने व उपकरणे: मल्टीमीटर, स्कॅन टूल
• सेमिस्टर 2
  • इग्निशन सिस्टम: स्पार्क प्लग, कॉइल
  • इलेक्ट्रॉनिक कंट्रोल सिस्टम: ECU, सेन्सर्स
  • वायरिंग हार्नेस: कनेक्शन आणि दुरुस्ती
  • इन्फोटेनमेंट सिस्टम: ऑडिओ, नेव्हिगेशन
  • ट्रबलशूटिंग: फॉल्ट कोड आणि डायग्नोस्टिक्स
  • प्रोफेशनल स्किल्स: ग्राहक सेवा, उद्योजकता

2. ट्रेड प्रॅक्टिकल (प्रायोगिक कौशल्ये)

वर्कशॉपमध्ये प्रत्यक्ष प्रशिक्षण.

• सेमिस्टर 1
  • सेफ्टी प्रॅक्टिस (PPE वापर)
  • टूल हँडलिंग आणि मोजमाप
  • बॅटरी टेस्टिंग आणि चार्जिंग
  • स्टार्टिंग आणि चार्जिंग सिस्टम दुरुस्ती
  • लाईटिंग सिस्टम इंस्टॉलेशन
  • प्रोजेक्ट: स्टार्टिंग सिस्टम सर्व्हिसिंग
• सेमिस्टर 2
  • इग्निशन सिस्टम सर्व्हिसिंग
  • ECU डायग्नोस्टिक आणि दुरुस्ती
  • वायरिंग दुरुस्ती
  • इन्फोटेनमेंट इंस्टॉलेशन
  • ट्रबलशूटिंग प्रॅक्टिस
  • प्रोजेक्ट: संपूर्ण इलेक्ट्रिकल सिस्टम पुनर्संचयित करणे

3. वर्कशॉप गणित आणि विज्ञान

• सेमिस्टर 1: विद्युत, चुंबकत्व, बॅटरी गणना
• सेमिस्टर 2: सर्किट, इलेक्ट्रॉनिक्स, सेमिकंडक्टर

4. इंजिनिअरिंग ड्रॉईंग

• सेमिस्टर 1: सर्किट डायग्राम
• सेमिस्टर 2: ECU आणि वायरिंग लेआउट

5. रोजगारक्षम कौशल्ये

• सेमिस्टर 1: कम्युनिकेशन, आयटी
• सेमिस्टर 2: उद्योजकता, टीमवर्क

मूल्यांकन आणि प्रमाणपत्र

• परीक्षा: सेमिस्टरनुसार
• प्रमाणपत्र: NCVT कडून NTC
• मूल्यांकन: डायग्नोस्टिक आणि दुरुस्ती कौशल्ये

करिअर संधी

• नोकरी: ऑटो इलेक्ट्रिशियन, डायग्नोस्टिक टेक्निशियन
• स्वयंरोजगार: स्वतःचे सर्व्हिस सेंटर
• पुढील शिक्षण: ऑटोमोबाईल डिप्लोमा, EV तंत्रज्ञान

टीप

• हा अभ्यासक्रम NCVT मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार आहे
• संस्थेनुसार थोडाफार बदल होऊ शकतो