ITI ट्रेड “Architectural Assistant” अभ्यासक्रम (मराठी)

ITI ट्रेड “Architectural Assistant” अभ्यासक्रम (मराठी)

खाली “Architectural Assistant” या ITI ट्रेडचा अभ्यासक्रम दिला आहे. हा एक वर्षांचा अभ्यासक्रम भारतातील राष्ट्रीय व्यावसायिक प्रशिक्षण परिषद (NCVT) यांच्या अंतर्गत राबविण्यात येणाऱ्या Craftsman Training Scheme (CTS) अंतर्गत उपलब्ध आहे. या अभ्यासक्रमाचा उद्देश विद्यार्थ्यांना वास्तुविशारदांना (Architects) डिझाइन, ड्राफ्टिंग आणि वास्तु प्रकल्प व्यवस्थापनामध्ये सहाय्य करण्यासाठी आवश्यक कौशल्ये व तांत्रिक ज्ञान प्रदान करणे हा आहे.

हा अभ्यासक्रम खालील पाच मुख्य भागांमध्ये विभागलेला आहे:
Trade Theory, Trade Practical, Workshop Calculation and Science, Engineering Drawing आणि Employability Skills.
प्रत्येक घटकाचे सविस्तर वर्णन खाली दिले आहे.

1. Trade Theory (सैद्धांतिक प्रशिक्षण)

हा भाग Architectural Assistant या व्यवसायासाठी आवश्यक असलेले मूलभूत सैद्धांतिक ज्ञान, तत्त्वे, पद्धती आणि संकल्पना प्रदान करतो.

Architectural Assistantship ची ओळख

• Architectural Assistant ची भूमिका व जबाबदाऱ्या

• बांधकाम क्षेत्रात वास्तु रेखांकनाचे (Architectural Drawing) महत्त्व

Architectural Drawing आणि Design

• वास्तु रेखांकनाचे प्रकार (उदा. Plan, Elevation, Section)

• डिझाइनची तत्त्वे: संतुलन, प्रमाण आणि सुसंवाद

• पाया, भिंती व छप्पर यांसारख्या इमारतीच्या घटकांची समज

Building Materials आणि Construction

• विटा, सिमेंट, स्टील यांसारख्या साहित्यांचे गुणधर्म व उपयोग

• विविध इमारतीच्या घटकांसाठी वापरल्या जाणाऱ्या बांधकाम पद्धती

Scales आणि Projections

• वास्तु रेखांकनात स्केलचा वापर

• Orthographic आणि Isometric Projection

Building Bylaws आणि Regulations

• स्थानिक इमारत नियम व सुरक्षितता मानके

• वास्तु प्रकल्पांमध्ये कायदेशीर पालनाची आवश्यकता

Landscape आणि Interior Design

• Landscape Design ची मूलभूत तत्त्वे

• Interior Design मधील जागा नियोजन (Space Planning) व रंग सिद्धांत

Computer-Aided Design (CAD)

• CAD सॉफ्टवेअरची ओळख व वास्तुकलेतील उपयोग

• Drafting साठी मूलभूत कमांड्स व टूल्स

Project Management

• करार, टेंडर व प्रकल्पाशी संबंधित दस्तऐवजांची तयारी

• साहित्य, उपकरणे व साठा व्यवस्थापन

2. Trade Practical (प्रायोगिक प्रशिक्षण)

हा भाग प्रत्यक्ष प्रशिक्षणावर आधारित असून ड्राफ्टिंग, डिझाइन आणि प्रकल्प सहाय्य कौशल्यांचा विकास करतो.

Drafting Techniques

• मॅन्युअल साधनांचा वापर करून Floor Plan, Elevation व Section तयार करणे

• अचूक मांडणीसाठी स्केलचा वापर

Model Making

• कार्डबोर्ड किंवा फोमचा वापर करून 3D मॉडेल तयार करणे

• Landscape व Interior Design चे मॉडेल तयार करणे

Computer-Aided Drafting (CAD)

• CAD सॉफ्टवेअरद्वारे 2D व 3D रेखांकन तयार करणे

• REVIT व Photoshop चा वापर करून BOQ व Rendering करणे

Site Visits आणि Surveying

• बांधकाम स्थळांना भेट देऊन प्रत्यक्ष कामाचे निरीक्षण

• मूलभूत सर्वेक्षण व माहिती संकलनात सहाय्य

Project Assistance

• प्रकल्पाशी संबंधित कागदपत्रे (करार, साहित्य ऑर्डर) तयार व व्यवस्थापन

• विक्रेते, ग्राहक व सल्लागार यांच्याशी समन्वय

Color Theory आणि Rendering

• रेखांकन व मॉडेलमध्ये रंग योजना वापरणे

• Rendering तंत्रांचा वापर करून डिझाइन सुधारणा

3. Workshop Calculation and Science

(वर्कशॉप गणित व विज्ञान)

हा भाग वास्तु कामाशी संबंधित गणितीय व वैज्ञानिक संकल्पनांवर आधारित आहे.

Mathematical Calculations

• मोजमाप, युनिट रूपांतरण व स्केल गणना

• इमारतीच्या घटकांचे क्षेत्रफळ व घनफळ गणन

Scientific Concepts

• डिझाइनमध्ये Geometry व Trigonometry चा वापर

• संरचनांमधील बल (Forces) व भार (Loads) यांची मूलभूत माहिती

4. Engineering Drawing (अभियांत्रिकी रेखांकन)

हा भाग वास्तुकलेसाठी आवश्यक तांत्रिक रेखांकन कौशल्यांवर केंद्रित आहे.

Drawing Basics

• अचूक रेषा, कोन व वक्र रेखाटण्याच्या पद्धती

• वास्तु चिन्हे व नोटेशनचा वापर

Architectural Drawings

• सविस्तर Plan, Section व Elevation तयार करणे

• बांधकामासाठी Working Drawing विकसित करणे

5. Employability Skills (रोजगारक्षम कौशल्ये)

हा भाग व्यावसायिक यशासाठी आवश्यक असलेली सॉफ्ट स्किल्स विकसित करतो.

Communication

• प्रभावी मौखिक व लेखी संवाद कौशल्य

Teamwork आणि Problem-Solving

• संघभावना, निर्णयक्षमता व समस्या सोडविण्याची क्षमता

Workplace Skills

• वेळ व्यवस्थापन, कामाची शिस्त व व्यावसायिक वर्तन

Course Overview (अभ्यासक्रमाचा आढावा)

• कालावधी: 1 वर्ष

• पात्रता: 10+2 पद्धतीनुसार 10 वी उत्तीर्ण (विज्ञान व गणितात किमान 40%)

• उद्दिष्ट: विद्यार्थ्यांना Drafting, Design व Project Management मध्ये प्रशिक्षित करून Draughtsman, Site Supervisor किंवा Surveyor सारख्या भूमिकांसाठी तयार करणे

हा अभ्यासक्रम राज्य किंवा प्रशिक्षण संस्थेनुसार थोडाफार बदलू शकतो, परंतु तो NCVT फ्रेमवर्कशी सुसंगत आहे. अद्ययावत माहितीसाठी Directorate General of Training (DGT) संकेतस्थळ किंवा स्थानिक ITI पोर्टलचा संदर्भ घ्यावा.

हा अभ्यासक्रम वास्तु फर्म, बांधकाम कंपन्या आणि डिझाइन कन्सल्टन्सी क्षेत्रात करिअरसाठी भक्कम पाया घालतो.