प्रयोगशाळा सहाय्यक (केमिकल प्लांट)

आयटीआय "प्रयोगशाळा सहाय्यक (केमिकल प्लांट)" अभ्यासक्रम (मराठी)

कोर्सचा आढावा

• ट्रेड नाव: प्रयोगशाळा सहाय्यक (केमिकल प्लांट)
• कालावधी: 2 वर्षे (4 सेमिस्टर)
• NSQF स्तर: स्तर 5
• पात्रता: विज्ञान आणि गणितासह 10 वी उत्तीर्ण
• उद्दिष्ट: उमेदवारांना रासायनिक व भौतिक विश्लेषण करणे, प्रयोगशाळेतील उपकरणे हाताळणे, द्रावणे तयार करणे आणि केमिकल प्लांट प्रयोगशाळेत सुरक्षितता राखणे यासाठी प्रशिक्षण देणे, ज्यामुळे ते प्रयोगशाळा सहाय्यक, केमिकल तंत्रज्ञ किंवा गुणवत्ता नियंत्रण विश्लेषक म्हणून काम करू शकतात किंवा स्वतःचा लॅब व्यवसाय सुरू करू शकतात.
• प्रमाणपत्र: NCVT द्वारे नॅशनल ट्रेड सर्टिफिकेट (NTC)

सविस्तर अभ्यासक्रम

सेमिस्टर 1

ट्रेड थिअरी

• रासायनिक प्रयोगशाळेची ओळख: प्रयोगशाळा सहाय्यकाची भूमिका, केमिकल प्लांटचे प्रकार, प्रयोगशाळेची कार्ये.
• सुरक्षा पद्धती: रसायनांचे हाताळणे, PPE, अग्निशामक यंत्रे, MSDS, प्राथमिक उपचार.
• मूलभूत रसायनशास्त्र: अणुरचना, आवर्त सारणी, आम्ल, क्षार, मीठ; pH व निर्देशक.
• प्रयोगशाळा उपकरणे: ब्युरेट, पिपेट, वजन काटा, थर्मामीटर.
• द्रावण तयार करणे: मोलॅरिटी, नॉर्मॅलिटी.
• भौतिक घटक: घनता, श्यानता, उकळबिंदू, वितळबिंदू.
• इंजिनिअरिंग ड्रॉइंग

ट्रेड प्रॅक्टिकल

• सुरक्षा सराव
• उपकरणे हाताळणे
• द्रावण तयार करणे
• मोजमाप करणे
• टायट्रेशन
• डेटा नोंद करणे
• प्रकल्प कार्य

तास: थिअरी: 160 तास | प्रॅक्टिकल: 240 तास

सेमिस्टर 2

ट्रेड थिअरी

• गुणात्मक विश्लेषण
• परिमाणात्मक विश्लेषण
• रासायनिक अभिक्रिया
• प्रयोगशाळा तंत्र
• पाण्याचे विश्लेषण
• उपकरणांची मूलभूत माहिती
• गणिती गणना

ट्रेड प्रॅक्टिकल

• चाचण्या
• टायट्रेशन
• डिस्टिलेशन
• पाणी चाचणी
• उपकरणांचा वापर
• अभिक्रिया अभ्यास
• प्रकल्प कार्य

तास: थिअरी: 160 तास | प्रॅक्टिकल: 240 तास

सेमिस्टर 3

ट्रेड थिअरी

• सेंद्रिय रसायनशास्त्र
• प्रगत उपकरणे
• उष्णता विश्लेषण
• विद्युत-रसायनशास्त्र
• गुणवत्ता नियंत्रण
• पर्यावरण रसायनशास्त्र
• देखभाल पद्धती

ट्रेड प्रॅक्टिकल

• सेंद्रिय चाचण्या
• उपकरणीय विश्लेषण
• प्रयोग
• विद्युत चाचण्या
• सांडपाणी विश्लेषण
• गुणवत्ता तपासणी
• प्रकल्प कार्य

तास: थिअरी: 160 तास | प्रॅक्टिकल: 240 तास

सेमिस्टर 4

ट्रेड थिअरी

• औद्योगिक प्रक्रिया
• प्रगत विश्लेषण तंत्र
• डेटा व्यवस्थापन
• समस्या निराकरण
• उद्योजकता
• सुरक्षा नियम
• नवीन तंत्रज्ञान

ट्रेड प्रॅक्टिकल

• औद्योगिक सिम्युलेशन
• प्रगत विश्लेषण
• डेटा नोंद
• समस्या निराकरण
• फील्ड प्रशिक्षण
• सुरक्षा तपासणी
• प्रकल्प कार्य

तास: थिअरी: 160 तास | प्रॅक्टिकल: 240 तास

मूल्यमापन आणि प्रमाणपत्र

• परीक्षा: लेखी आणि प्रॅक्टिकल परीक्षा
• मूल्यमापन निकष: अचूकता, सुरक्षा, अहवाल
• प्रमाणपत्र: NCVT NTC

करिअर संधी

• नोकरी: प्रयोगशाळा सहाय्यक, केमिकल तंत्रज्ञ
• स्वरोजगार: लॅब सेवा
• पुढील शिक्षण: डिप्लोमा, प्रमाणपत्र अभ्यासक्रम