ਅਟੈਂਡੈਂਟ ਓਪਰੇਟਰ (ਕੇਮਿਕਲ ਪਲਾਂਟ) – CTS ਪਾਠਕ੍ਰਮ

ਅਟੈਂਡੈਂਟ ਓਪਰੇਟਰ (ਕੇਮਿਕਲ ਪਲਾਂਟ) – CTS ਪਾਠਕ੍ਰਮ

“Attendant Operator (Chemical Plant)” ITI ਟਰੇਡ ਦਾ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਰਸ National Council for Vocational Training (NCVT) ਦੇ ਅਧੀਨ Craftsman Training Scheme (CTS) ਤਹਿਤ 2 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕੋਰਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕੇਮਿਕਲ ਪਲਾਂਟ ਦੇ ਉਪਕਰਨਾਂ ਦੀ ਚਲਾਣ, ਰਖ-ਰਖਾਅ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਇਸ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ Trade Theory, Trade Practical, Workshop Calculation and Science, Engineering Drawing ਅਤੇ Employability Skills ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

1. ਟਰੇਡ ਥਿਊਰੀ (Trade Theory)

ਇਸ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕੇਮਿਕਲ ਪਲਾਂਟ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉਪਕਰਨਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਪਹਿਲਾ ਸਾਲ (Year 1)

• ਕੇਮਿਕਲ ਪਲਾਂਟ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ
  • ਕੇਮਿਕਲ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ Attendant Operator ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ
  • ਕੇਮਿਕਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਯੂਨਿਟ ਓਪਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸਮਝ
• ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ
  • ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਅ, PPE ਅਤੇ ਅੱਗ ਬੁਝਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਪਕਰਨ
  • ਖਤਰਨਾਕ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ MSDS ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ
  • ਪਹਿਲੀ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ
• ਮੁੱਢਲਾ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
  • ਠੋਸ, ਤਰਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਦੇ ਗੁਣ
  • ਦਬਾਅ, ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੀ ਸਮਝ
• ਕੇਮਿਕਲ ਪਲਾਂਟ ਉਪਕਰਨ
  • ਪੰਪ, ਵਾਲਵ, ਕੰਪ੍ਰੈਸਰ ਅਤੇ ਹੀਟ ਐਕਸਚੇਂਜਰ
  • ਰੀਐਕਟਰ, ਡਿਸਟਿਲੇਸ਼ਨ ਕਾਲਮ ਅਤੇ ਫਿਲਟਰ
• ਯੂਨਿਟ ਓਪਰੇਸ਼ਨ
  • ਫਲੂਇਡ ਫਲੋ, ਹੀਟ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਅਤੇ ਮਾਸ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ
  • ਗ੍ਰਾਈਂਡਿੰਗ, ਮਿਕਸਿੰਗ ਅਤੇ ਸੈਪਰੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ

ਦੂਜਾ ਸਾਲ (Year 2)

• ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਕੇਮਿਕਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ
  • ਆਟੋਕਲੇਵ, ਅਮੋਨੀਆ ਅਤੇ ਐਸਿਡ ਪਲਾਂਟ ਦੀ ਚਲਾਣ
  • ਫਿਲਟਰੇਸ਼ਨ, ਐਕਸਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਡਰਾਇੰਗ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ
• ਇੰਸਟਰੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕੰਟਰੋਲ
  • ਤਾਪਮਾਨ, ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਮੀਟਰ ਪੜ੍ਹਨਾ
  • ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕੰਟਰੋਲ ਅਤੇ ਆਟੋਮੇਸ਼ਨ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ
• ਰਖ-ਰਖਾਅ ਅਤੇ ਸਮੱਸਿਆ ਹੱਲ
  • ਉਪਕਰਨਾਂ ਦੀ ਨਿਯਮਿਤ ਜਾਂਚ
  • ਖਰਾਬੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ
• ਗੁਣਵੱਤਾ ਨਿਯੰਤਰਣ
  • ਉਤਪਾਦ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ
  • ਕੇਮਿਕਲ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਜਾਂਚ
• ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਰਤੋਂ
  • ਖਾਦ, ਦਵਾਈ ਅਤੇ ਪੈਟਰੋਕੈਮਿਕਲ ਉਦਯੋਗ
  • ਕੂੜਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣੀ ਨਿਯਮ

2. ਟਰੇਡ ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ (Trade Practical)

ਪਹਿਲਾ ਸਾਲ

• ਹੈਕਸਾਓਇੰਗ, ਮਾਰਕਿੰਗ, ਫਾਇਲਿੰਗ, ਡ੍ਰਿੱਲਿੰਗ ਅਤੇ ਟੈਪਿੰਗ
• ਪੰਪ, ਕੰਪ੍ਰੈਸਰ ਅਤੇ ਵਾਲਵ ਚਲਾਉਣਾ
• PPE ਅਤੇ ਅੱਗ ਬੁਝਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਪਕਰਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ
• ਰਸਾਇਣਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੰਭਾਲ
• ਲੈਬ ਟੈਸਟ (ਘਣਤਾ, ਉਬਾਲ ਬਿੰਦੂ)

ਦੂਜਾ ਸਾਲ

• ਆਟੋਕਲੇਵ, ਫਿਲਟਰ ਪ੍ਰੈਸ ਅਤੇ ਸੈਂਟ੍ਰਿਫਿਊਜ ਦੀ ਚਲਾਣ
• ਦਬਾਅ, ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਕੰਟਰੋਲ
• ਸਧਾਰਣ ਮੁਰੰਮਤ ਕੰਮ
• ਛੋਟਾ ਕੇਮਿਕਲ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ

3. ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਕੈਲਕੁਲੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਾਇੰਸ

• ਯੂਨਿਟ ਤਬਦੀਲੀ, ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਤੇ ਅਨੁਪਾਤ
• ਪ੍ਰਵਾਹ ਦਰ, ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਆਯਤਨ ਦੀ ਗਣਨਾ
• ਹੀਟ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਅਤੇ ਫਲੂਇਡ ਮਕੈਨਿਕਸ

4. ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਡ੍ਰਾਇੰਗ

• ਰੇਖਾਵਾਂ, ਕੋਣ ਅਤੇ ਸਧਾਰਣ ਆਕਾਰ ਬਣਾਉਣਾ
• ਕੇਮਿਕਲ ਪਲਾਂਟ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਨੋਟੇਸ਼ਨ
• ਪਾਈਪਿੰਗ ਲੇਆਉਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਡਾਇਗ੍ਰਾਮ

5. ਐਮਪਲਾਇਬਿਲਟੀ ਸਕਿਲਜ਼

• ਰਿਪੋਰਟ ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਕੁਸ਼ਲਤਾ
• ਸਮਾਂ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਟੀਮ ਵਰਕ
• ਸਮੱਸਿਆ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ

ਕੋਰਸ ਦਾ ਸਰਾਂਸ਼

• ਅਵਧੀ: 2 ਸਾਲ (4 ਸੈਮੇਸਟਰ)
• ਯੋਗਤਾ: ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਨਾਲ 10ਵੀਂ ਪਾਸ
• ਉਦੇਸ਼: ਕੇਮਿਕਲ ਪਲਾਂਟ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਕਰਮਚਾਰੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ

ਇਹ ਪਾਠਕ੍ਰਮ NCVT ਫ੍ਰੇਮਵਰਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ। ਰਾਜ ਜਾਂ ITI ਅਨੁਸਾਰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਫਰਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ DGT ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਜਾਂ ਸਥਾਨਕ ITI ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ।