iti
20 December 2025
आर्किटेक्चरल ड्राफ्ट्सम्यान (Architectural Draughtsman) – CTS पाठ्यक्रम
भारतको नेशनल काउन्सिल फर भोकशनल ट्रेनिङ (NCVT) अन्तर्गत सञ्चालन हुने क्राफ्ट्सम्यान ट्रेनिङ स्किम (CTS) अन्तर्गतको “आर्किटेक्चरल ड्राफ्ट्सम्यान” ट्रेड सामान्यतया २ वर्ष अवधिको हुन्छ। यस पाठ्यक्रमको उद्देश्य विद्यार्थीहरूलाई आर्किटेक्चरल ड्राफ्टिङ, ड्रइङ तथा सम्बन्धित प्राविधिक सीपमा दक्ष बनाउनु हो।
यस पाठ्यक्रममा ट्रेड थ्योरी, ट्रेड प्र्याक्टिकल, वर्कशप क्याल्कुलेसन एन्ड साइन्स, इन्जिनियरिङ ड्रइङ तथा एम्प्लोयबिलिटी स्किल्स समावेश गरिएको छ।
१. ट्रेड थ्योरी (Trade Theory)
यस खण्डमा आर्किटेक्चरल ड्रइङ तयार गर्न तथा निर्माणसम्बन्धी सिद्धान्तहरू बुझ्न आवश्यक सैद्धान्तिक ज्ञान प्रदान गरिन्छ।
पहिलो वर्ष (Year 1)
- ड्राफ्ट्सम्यानशिपको परिचय
- निर्माण परियोजनामा आर्किटेक्चरल ड्राफ्ट्सम्यानको भूमिका
- आर्किटेक्चरल ड्रइङमा शुद्धताको महत्व
- ड्रइङ उपकरण तथा साधनहरू
- T-स्क्वायर, सेट स्क्वायर, कम्पास आदिको प्रयोग र हेरचाह
- म्यानुअल र डिजिटल ड्राफ्टिङ विधिको परिचय
- निर्माण सामग्री
- इँटा, कंक्रिट, काठ, स्टिलका प्रकार र गुण
- निर्माण कार्यमा प्रयोग
- निर्माण प्रविधि
- फाउन्डेसन, पर्खाल, भुइँ, छाना र सिँढीका आधारभूत अवधारणा
- मेसनरी, RCC र स्टिल संरचनाको परिचय
- आर्किटेक्चरल ड्रइङका आधारभूत तत्व
- प्लान, एलिभेसन, सेक्शन र पर्स्पेक्टिभ ड्रइङ
- स्केल, चिन्ह र ड्राफ्टिङ नियमहरू
- बिल्डिङ बाइ-लज
- स्थानीय भवन नियम र जोनिङ कानुनको परिचय
दोस्रो वर्ष (Year 2)
- उन्नत आर्किटेक्चरल डिजाइन
- सममिति, सन्तुलन र अनुपातका सिद्धान्त
- आवासीय, व्यावसायिक र सार्वजनिक भवनको योजना
- स्ट्रक्चरल डिटेलिङ
- बिम, स्तम्भ र स्ल्याबको रिइन्फोर्समेन्ट विवरण
- स्टिल संरचनाको ड्रइङ
- कम्प्युटर एडेड ड्राफ्टिङ (CAD)
- AutoCAD जस्ता सफ्टवेयरको परिचय
- 2D र 3D ड्राफ्टिङ कमाण्डहरू
- अनुमान तथा लागत गणना
- सामग्रीको अनुमान र लागत गणना
- BOQ (Bill of Quantities) तयार गर्नु
- सर्भेइङ र लेभलिङ
- जग्गा सर्भेक्षणका सिद्धान्त
- लेभलिङ उपकरणको प्रयोग
२. ट्रेड प्र्याक्टिकल (Trade Practical)
पहिलो वर्ष
- म्यानुअल ड्राफ्टिङद्वारा रेखा, कोण र ज्यामितीय आकृति कोर्नु
- सरल भवन प्लान, एलिभेसन र सेक्शन तयार गर्नु
- लेटरिङ र डायमेन्सनिङ अभ्यास
- फाउन्डेसन, ढोका, झ्याल र सिँढीको ड्रइङ
- कार्डबोर्ड प्रयोग गरी 3D मोडल बनाउनु
दोस्रो वर्ष
- आवासीय तथा व्यावसायिक भवनका विस्तृत ड्रइङ तयार गर्नु
- CAD सफ्टवेयर प्रयोग गरी 2D र 3D ड्रइङ
- निर्माण स्थल भ्रमण तथा स्केच तयार गर्नु
- सानो भवनका लागि पूर्ण परियोजना ड्रइङ तयार गर्नु
३. वर्कशप क्याल्कुलेसन एन्ड साइन्स
- क्षेत्रफल, आयतन र स्केलसम्बन्धी गणना
- त्रिकोणमितिको प्रयोग
- बल, भार र संरचनात्मक स्थिरताको आधारभूत ज्ञान
४. इन्जिनियरिङ ड्रइङ
- अर्थोग्राफिक प्रोजेक्सन
- आइसोमेट्रिक र पर्स्पेक्टिभ ड्रइङ
- निर्माणका लागि तयार वर्किङ ड्रइङ
५. एम्प्लोयबिलिटी स्किल्स
- आर्किटेक्ट र इन्जिनियरसँग प्रभावकारी सञ्चार
- समय व्यवस्थापन र टिमवर्क
- समस्या समाधान सीप
कोर्स अवलोकन
- अवधि: २ वर्ष
- योग्यता: विज्ञान र गणितसहित १० कक्षा उत्तीर्ण
- उद्देश्य: CAD, ड्रइङ र निर्माण परियोजनामा सहकार्य गर्न दक्ष जनशक्ति तयार गर्नु
यो पाठ्यक्रम NCVT फ्रेमवर्कअनुसार तयार गरिएको हो। राज्य वा संस्थाअनुसार केही फरक हुन सक्छ। नवीनतम जानकारीका लागि DGT वा स्थानीय ITI स्रोतहरू हेर्नुहोस्।
Trade Type
- 192 views