क्राफ्ट्समन फूड प्रोडक्शन (व्हेजिटेरियन)

ITI "क्राफ्ट्समन फूड प्रोडक्शन (व्हेजिटेरियन)" अभ्यासक्रम (इंग्रजी) – संक्षिप्त आवृत्ती

क्राफ्ट्समन फूड प्रोडक्शन (व्हेजिटेरियन) हा ITI ट्रेड एक वर्षाचा नॉन-इंजिनिअरिंग कोर्स आहे, जो Craftsman Training Scheme (CTS) अंतर्गत चालवला जातो आणि National Council for Vocational Training (NCVT) द्वारे नियंत्रित केला जातो. या कोर्समध्ये प्रशिक्षणार्थींना शाकाहारी पदार्थ तयार करणे, स्वयंपाकघराचे व्यवस्थापन करणे आणि अन्न सुरक्षा राखणे याचे प्रशिक्षण दिले जाते. यामुळे ते हॉटेल, रेस्टॉरंट किंवा कॅन्टीनमध्ये शाकाहारी स्वयंपाकी, किचन सहाय्यक किंवा केटरिंग सुपरवायझर म्हणून काम करू शकतात किंवा स्वतःचा व्यवसाय सुरू करू शकतात.

कोर्सचा आढावा

• कालावधी: 1 वर्ष (2 सेमिस्टर)
• NSQF स्तर: स्तर 4
• पात्रता: 10वी उत्तीर्ण
• उद्दिष्ट: व्यावसायिक फूड प्रोडक्शनसाठी शाकाहारी स्वयंपाक, किचन व्यवस्थापन आणि स्वच्छतेचे कौशल्य प्रशिक्षणार्थींना देणे.

अभ्यासक्रम विभाग (इंग्रजी)

• सेमिस्टर 1
  
  • ट्रेड थिअरी:
    
    • स्वयंपाकाची ओळख: शाकाहारी खाद्यसंस्कृतीची भूमिका, किचनचे आयोजन.
    • घटक: धान्ये, कडधान्ये, भाज्या, मसाले, दुग्धजन्य पदार्थ.
    • स्वयंपाक तंत्र: उकळणे, तळणे, वाफवणे, बेकिंग, फोडणी देणे.
    • किचन उपकरणे: गॅस स्टोव्ह, ग्राइंडर, रेफ्रिजरेटर, देखभाल.
    • अन्न सुरक्षा: स्वच्छता, सॅनिटेशन, क्रॉस-कंटॅमिनेशन टाळणे.
    • पोषण: संतुलित शाकाहारी आहाराची मूलभूत तत्त्वे, फूड ग्रुप्स.
  • ट्रेड प्रॅक्टिकल:
    
    • मूलभूत स्वयंपाक: प्रयोगशाळेत भात, डाळ, भाजीचे पदार्थ बनवणे.
    • चाकू वापरण्याचे कौशल्य: भाज्या चिरणे, स्लाइस करणे, डाइस करणे.
    • उपकरणांचा वापर: गॅस स्टोव्ह, मिक्सर, प्रेशर कुकर चालवणे.
    • स्वच्छता: कार्यस्थळ साफ करणे, भांडी निर्जंतुक करणे.
    • प्रकल्प: सादरीकरणासह साधे शाकाहारी जेवण (उदा. थाळी) तयार करणे.
• सेमिस्टर 2
  
  • ट्रेड थिअरी:
    
    • प्रादेशिक खाद्यपदार्थ: उत्तर भारतीय, दक्षिण भारतीय, गुजराती, जैन पाककृती.
    • प्रगत तंत्र: तंदुरी पदार्थ, ग्रेव्ही, ब्रेड बेकिंग (नान, पराठा).
    • मेनू नियोजन: खर्च मोजमाप, भाग नियंत्रण, बुफे व्यवस्था.
    • अन्न साठवण: लोणचे, सुकवणे, कॅनिंग शाकाहारी पदार्थ.
    • उद्योजकता: केटरिंग सेवा सुरू करणे, किचन व्यवस्थापन.
    • IT साधने: इन्व्हेंटरी सॉफ्टवेअर, ऑनलाइन रेसिपी व्यवस्थापन.
  • ट्रेड प्रॅक्टिकल:
    
    • प्रगत स्वयंपाक: डोसा, पनीरचे पदार्थ, स्टफ्ड पराठे बनवणे.
    • सादरीकरण: प्लेटिंग तंत्र, शाकाहारी पदार्थांची सजावट.
    • मेनू अंमलबजावणी: गटासाठी बहुपदरी जेवण तयार करणे.
    • फील्ड एक्स्पोजर: हॉटेल किंवा केटरिंग युनिटमध्ये सहाय्य (2–4 आठवडे).
    • प्रकल्प: खर्च विश्लेषणासह शाकाहारी बुफेचे नियोजन आणि तयारी.
• इतर घटक:
  
  • वर्कशॉप कॅल्क्युलेशन: रेसिपी स्केलिंग, खर्च गणना, उत्पादन अंदाज.
  • सायन्स: अन्न रसायनशास्त्र, उष्णतेचा पोषकतत्त्वांवर परिणाम.
  • एम्प्लॉयबिलिटी स्किल्स: संवाद कौशल्य, टीमवर्क, IT साक्षरता.

मूल्यांकन आणि प्रमाणपत्र

• परीक्षा: सेमिस्टरनिहाय (थिअरी + प्रॅक्टिकल).
• प्रमाणपत्र: NCVT National Trade Certificate (NTC).
• मूल्यांकन: स्वयंपाक कौशल्य, स्वच्छता मानके आणि मेनू नियोजन.

करिअर संधी

• नोकऱ्या: हॉटेल, रेस्टॉरंट, कॅन्टीनमध्ये शाकाहारी स्वयंपाकी, किचन सहाय्यक किंवा केटरिंग सुपरवायझर.
• स्वरोजगार: केटरिंग व्यवसाय, क्लाउड किचन, फूड स्टॉल.
• पुढील शिक्षण: कुलिनरी आर्ट्स किंवा हॉस्पिटॅलिटीमधील डिप्लोमा.