డెయిరీయింగ్

ఐటీఐ "డెయిరీయింగ్ (Dairying)" ట్రేడ్ సిలబస్

ఐటీఐ "డెయిరీయింగ్" ట్రేడ్ ఒక సంవత్సరపు వృత్తి శిక్షణ కార్యక్రమం. ఇది Craftsman Training Scheme (CTS) కింద నిర్వహించబడుతుంది మరియు National Council for Vocational Training (NCVT) ద్వారా నియంత్రించబడుతుంది. ఈ కోర్సులో శిక్షణార్థులు డెయిరీ ఫార్మ్ నిర్వహణ, పాలు సేకరణ, ప్రాసెసింగ్ మరియు వెన్న, చీజ్, పెరుగు వంటి పాల ఉత్పత్తుల తయారీ నైపుణ్యాలను నేర్చుకుంటారు. ఈ సిలబస్‌లో సిద్దాంత జ్ఞానం, ప్రాక్టికల్ డెయిరీ నిర్వహణ నైపుణ్యాలు మరియు ఉద్యోగావకాశాలకు అవసరమైన నైపుణ్య శిక్షణను కలిపి ఉంటుంది. దీని ద్వారా విద్యార్థులు డెయిరీ టెక్నీషియన్, మిల్క్ ప్రాసెసర్ లేదా డెయిరీ ఫార్మ్ సూపర్వైజర్‌గా డెయిరీ సహకార సంఘాలు, ప్రాసెసింగ్ ప్లాంట్లు లేదా స్వయం ఉపాధి రంగాలలో పని చేయడానికి సిద్ధమవుతారు.

కోర్సు అవలోకనం

• వ్యవధి: 1 సంవత్సరం (2 సెమిస్టర్లు, ప్రతి ఒక్కటి 6 నెలలు)
• NSQF స్థాయి: లెవెల్ 4
• అర్హత: కనీసం 10వ తరగతి ఉత్తీర్ణత (సైన్స్‌తో) లేదా సమానమైనది
• లక్ష్యం: డెయిరీ కార్యకలాపాలను నిర్వహించడం, పాల నాణ్యతను నిర్ధారించడం మరియు పరిశుభ్రత, భద్రతా ప్రమాణాలను పాటిస్తూ పాల ఉత్పత్తులను తయారు చేయడంలో వ్యక్తులను శిక్షణ ఇవ్వడం.

వివరమైన సిలబస్ విభజన

1. ట్రేడ్ థియరీ (సిద్ధాంత జ్ఞానం)

డెయిరీయింగ్ మరియు పాల ప్రాసెసింగ్‌కు సంబంధించిన ప్రాథమిక భావనలు ఇందులో ఉన్నాయి.

• సెమిస్టర్ 1
  • డెయిరీయింగ్ పరిచయం
    • వ్యవసాయం మరియు ఆర్థిక వ్యవస్థలో డెయిరీ పరిశ్రమ ప్రాముఖ్యత.
    • డెయిరీ పరిశ్రమ నిర్మాణం, పరిధి మరియు అవకాశాల అవలోకనం.
    • డెయిరీ జాతులు: ఆవు మరియు ఎద్దు (గేదె) జాతుల గుర్తింపు మరియు లక్షణాలు.
  • డెయిరీ ఫార్మ్ నిర్వహణ
    • డెయిరీ జంతువులకు నివాసం మరియు షెడ్ అవసరాలు.
    • ఆహార పద్ధతులు: పచ్చి మేత, కాంసంట్రేట్ ఆహారం మరియు సమతుల్య ఆహారం.
    • ప్రজনనం: కృత్రిమ గర్భధారణ ప్రాథమికాలు మరియు గర్భకాలం.
  • పాలు ఉత్పత్తి మరియు సేకరణ
    • ఉధర్ నిర్మాణం మరియు పాల స్రావం శారీరక ప్రక్రియ.
    • పాలు దోహన పద్ధతులు: చేతితో దోహన మరియు యంత్రంతో దోహన.
    • పాల పరిశుభ్రత: శుభ్రమైన దోహన పద్ధతులు మరియు నిల్వ.
  • పాల నిర్మాణం మరియు నాణ్యత
    • పాల రసాయనిక నిర్మాణం: కొవ్వు, ప్రోటీన్, లాక్టోజ్ మరియు ఖనిజాలు.
    • పాల నాణ్యతపై ప్రభావం చూపే అంశాలు: జాతి, ఆహారం మరియు జంతువుల ఆరోగ్యం.
    • పాలు పరీక్షలు: కల్తీ గుర్తింపు, స్పెసిఫిక్ గ్రావిటీ మరియు pH.
  • భద్రత మరియు పరిశుభ్రత
    • డెయిరీ కార్మికుల వ్యక్తిగత పరిశుభ్రత.
    • డెయిరీ పరికరాలు మరియు షెడ్ల శుభ్రపరచడం మరియు శానిటైజేషన్.
    • భద్రతా చర్యలు: జంతువులను నిర్వహించడం మరియు వ్యాధులను నివారించడం.
• సెమిస్టర్ 2
  • పాలు ప్రాసెసింగ్
    • పాస్చరైజేషన్: సూత్రాలు, పద్ధతులు (HTST, LTLT) మరియు పరికరాలు.
    • పాల హోమోజనైజేషన్ మరియు స్టాండర్డైజేషన్.
    • పాలు ప్యాకేజింగ్: బాటిల్స్, పౌచులు మరియు లేబెలింగ్ ప్రమాణాలు.
  • పాల ఉత్పత్తుల తయారీ
    • వెన్న, నెయ్యి, క్రీమ్ మరియు పనీర్ తయారీ.
    • చీజ్ తయారీ: సాఫ్ట్ మరియు హార్డ్ చీజ్ రకాలు.
    • ఫెర్మెంటెడ్ ఉత్పత్తులు: పెరుగు మరియు మజ్జిగ తయారీ.
  • డెయిరీ పరికరాలు మరియు నిర్వహణ
    • డెయిరీ యంత్రాలు: క్రీమ్ సెపరేటర్, పాస్చరైజర్ మరియు చర్నర్.
    • పరికరాల శుభ్రపరచడం, నిర్వహణ మరియు సమస్యల పరిష్కారం.
    • డెయిరీ ప్లాంట్లలో శక్తి వనరులు: ఆవిరి మరియు విద్యుత్.
  • నాణ్యత నియంత్రణ మరియు ప్రమాణాలు
    • డెయిరీ ఉత్పత్తుల పరీక్ష: కొవ్వు శాతం, ఆమ్లత్వం మరియు సూక్ష్మజీవుల స్థాయి.
    • FSSAI (Food Safety and Standards Authority of India) నియమాలు.
    • వ్యర్థ నిర్వహణ: వెయ్ మరియు ఎఫ్లుయెంట్ ట్రీట్మెంట్.
  • డెయిరీయింగ్‌లో వ్యాపార అవకాశాలు
    • చిన్న డెయిరీ యూనిట్ లేదా ప్రాసెసింగ్ ప్లాంట్ ఏర్పాటు.
    • డెయిరీ ఉత్పత్తుల మార్కెటింగ్: బ్రాండింగ్ మరియు సరఫరా గొలుసు.
    • ఖర్చు మరియు లాభాల విశ్లేషణ.

మూల్యాంకనం మరియు ధృవీకరణ

• పరీక్షలు: ప్రతి సెమిస్టర్‌లో సిద్ధాంత మరియు ప్రాక్టికల్ పరీక్షలు నిర్వహించబడతాయి.
• సర్టిఫికేషన్: విజయవంతమైన అభ్యర్థులకు NCVT నుండి నేషనల్ ట్రేడ్ సర్టిఫికేట్ (NTC) ఇవ్వబడుతుంది.
• మూల్యాంకనం: డెయిరీ నిర్వహణ నైపుణ్యాలు, ఉత్పత్తి నాణ్యత, సిద్ధాంత జ్ఞానం మరియు ప్రాజెక్ట్ పనిపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

ఉద్యోగ అవకాశాలు

• ఉద్యోగం: డెయిరీ టెక్నీషియన్, మిల్క్ ప్రాసెసర్ లేదా ఫార్మ్ సూపర్వైజర్‌గా డెయిరీ సహకార సంస్థలు, మిల్క్ ప్లాంట్లు లేదా ప్రైవేట్ డెయిరీలలో పని.
• స్వయం ఉపాధి: డెయిరీ ఫార్మ్ ప్రారంభించడం లేదా చిన్న డెయిరీ ఉత్పత్తుల వ్యాపారం ప్రారంభించడం.
• తదుపరి చదువు: డెయిరీ టెక్నాలజీ, అనిమల్ హస్బండ్రీ లేదా ఫుడ్ ప్రాసెసింగ్‌లో డిప్లొమా.