મેન્ટેનન્સ મિકેનિક (કેમિકલ પ્લાન્ટ)

આઈટીઆઈ "મેન્ટેનન્સ મિકેનિક (કેમિકલ પ્લાન્ટ)" સિલેબસ (ગુજરાતી)

કોર્સ ઓવરવ્યૂ

• ટ્રેડનું નામ: મેન્ટેનન્સ મિકેનિક (કેમિકલ પ્લાન્ટ)
• અવધિ: 2 વર્ષ (4 સેમેસ્ટર)
• NSQF સ્તર: લેવલ 5
• યોગ્યતા: વિજ્ઞાન અને ગણિત સાથે 10મું પાસ
• ઉદ્દેશ્ય: ઉમેદવારોને કેમિકલ પ્લાન્ટમાં મશીનો અને સાધનોનું મેન્ટેનન્સ, રિપેરિંગ અને ટ્રબલશૂટિંગ માટે તાલીમ આપવી જેથી તેઓ મેન્ટેનન્સ મિકેનિક, પ્લાન્ટ ટેક્નિશિયન અથવા ઇક્વિપમેન્ટ સુપરવાઇઝર તરીકે કાર્ય કરી શકે અથવા ઇન્ડસ્ટ્રીયલ મેન્ટેનન્સ સેવાઓમાં સ્વરોજગાર મેળવી શકે.
• પ્રમાણપત્ર: NCVT દ્વારા નેશનલ ટ્રેડ સર્ટિફિકેટ (NTC)

વિગતવાર સિલેબસ

સેમેસ્ટર 1

ટ્રેડ થિયરી

• કેમિકલ પ્લાન્ટનો પરિચય: મેન્ટેનન્સ મિકેનિકની ભૂમિકા, પ્લાન્ટના પ્રકારો (ફર્ટિલાઇઝર, પેટ્રોકેમિકલ, ફાર્માસ્યુટિકલ), સુરક્ષા પરિચય.
• સેફ્ટી પ્રેક્ટિસ: PPE (હેલ્મેટ, ગ્લોવ્સ, રેસ્પિરેટર), કેમિકલ હેન્ડલિંગ, આગના જોખમો, કન્ફાઇન્ડ સ્પેસ સેફ્ટી, ફર્સ્ટ એઇડ.
• વર્કશોપ ટૂલ્સ: રેન્ચ, સ્ક્રુડ્રાઇવર, વર્નિયર કેલિપર, માઇક્રોમીટર, ટોર્ક રેન્ચ; ઉપયોગ અને મેન્ટેનન્સ.
• મટિરિયલ્સ: સ્ટીલ, સ્ટેનલેસ સ્ટીલ, એલોય; કેમિકલ પર્યાવરણમાં કોરોઝન પ્રતિરોધ.
• મેકેનિકલ સિસ્ટમ્સ: પંપ, કમ્પ્રેસર, વાલ્વ, બેરિંગ; કાર્ય.
• ફિટિંગ ટેકનિક્સ: ફાઇલિંગ, ડ્રિલિંગ, ટેપિંગ, રીમિંગ.
• ઇન્જિનિયરિંગ ડ્રોઇંગ: બ્લૂપ્રિન્ટ, લેઆઉટ, P&ID વાંચવું.

ટ્રેડ પ્રેક્ટિકલ

• સેફ્ટી ડ્રિલ્સ: PPE ઉપયોગ, કેમિકલ સ્પિલ હેન્ડલિંગ, ફાયર એક્સ્ટિંગ્યુઇશર ઉપયોગ.
• ટૂલ હેન્ડલિંગ: માપવું, ફાઇલિંગ, ડ્રિલિંગ.
• ફિટિંગ પ્રેક્ટિસ: થ્રેડિંગ, બોર રીમિંગ, એસેમ્બલી.
• પંપ મેન્ટેનન્સ: સેન્ટ્રિફ્યુગલ પંપ ખોલવું અને ભાગો ઓળખવા.
• વાલ્વ હેન્ડલિંગ: ગેટ/ગ્લોબ વાલ્વ સર્વિસિંગ.
• ડ્રોઇંગ ઇન્ટરપ્રિટેશન: P&ID વાંચવું.
• પ્રોજેક્ટ વર્ક: પંપ એસેમ્બલી ઓવરહોલ.

કલાક: થિયરી: 160 | પ્રેક્ટિકલ: 240

સેમેસ્ટર 2

ટ્રેડ થિયરી

• પંપ અને કમ્પ્રેસર: પ્રકાર અને કાર્ય પદ્ધતિ.
• પાઇપિંગ સિસ્ટમ: પાઇપ મટિરિયલ્સ, ફિટિંગ્સ, ફ્લેન્જ.
• લ્યુબ્રિકેશન સિસ્ટમ: લ્યુબ્રિકન્ટના પ્રકારો.
• હીટ એક્સચેન્જર: ક્લિનિંગ અને મેન્ટેનન્સ.
• વેલ્ડિંગ બેઝિક્સ: આર્ક અને TIG વેલ્ડિંગ.
• ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટેશન: પ્રેશર ગેજ, ફ્લો મીટર.
• ક્વોલિટી કંટ્રોલ

ટ્રેડ પ્રેક્ટિકલ

• પંપ સર્વિસિંગ
• પાઇપિંગ કામ
• લ્યુબ્રિકેશન
• હીટ એક્સચેન્જર મેન્ટેનન્સ
• વેલ્ડિંગ પ્રેક્ટિસ
• ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ ચેક
• પ્રોજેક્ટ વર્ક

કલાક: થિયરી: 160 | પ્રેક્ટિકલ: 240

સેમેસ્ટર 3

ટ્રેડ થિયરી

• એડવાન્સ્ડ ઇક્વિપમેન્ટ: રિએક્ટર, ડિસ્ટિલેશન કોલમ.
• ટ્રબલશૂટિંગ: દોષ નિદાન.
• પ્રિવેન્ટિવ મેન્ટેનન્સ
• હાઇડ્રોલિક અને ન્યુમેટિક સિસ્ટમ
• ઇલેક્ટ્રિકલ બેઝિક્સ
• કોરોઝન કંટ્રોલ
• સેફ્ટી સ્ટાન્ડર્ડ

ટ્રેડ પ્રેક્ટિકલ

• ઇક્વિપમેન્ટ સર્વિસિંગ
• દોષ શોધવું
• મેન્ટેનન્સ કામ
• હાઇડ્રોલિક કામ
• ઇલેક્ટ્રિકલ કામ
• કોરોઝન કામ
• પ્રોજેક્ટ વર્ક

કલાક: થિયરી: 160 | પ્રેક્ટિકલ: 240

સેમેસ્ટર 4

ટ્રેડ થિયરી

• ઓટોમેશન: PLC, SCADA
• એડવાન્સ્ડ ટ્રબલશૂટિંગ
• એનર્જી કાર્યક્ષમતા
• પર્યાવરણ પ્રેક્ટિસ
• ઉદ્યોગસાહસિકતા
• પ્રોજેક્ટ મેનેજમેન્ટ
• ક્વોલિટી સ્ટાન્ડર્ડ

ટ્રેડ પ્રેક્ટિકલ

• PLC/SCADA કામ
• ડાયગ્નોસ્ટિક્સ
• એનર્જી ઑપ્ટિમાઇઝેશન
• પર્યાવરણ કામ
• ફિલ્ડ ટ્રેનિંગ
• શટડાઉન પ્રેક્ટિસ
• પ્રોજેક્ટ વર્ક

કલાક: થિયરી: 160 | પ્રેક્ટિકલ: 240

વધારાના ઘટકો

• વર્કશોપ કેલ્ક્યુલેશન અને સાયન્સ
  • કેલ્ક્યુલેશન: પંપ ફ્લો રેટ, હીટ એક્સચેન્જર કાર્યક્ષમતા.
  • સાયન્સ: ફ્લુઇડ મિકેનિક્સ, થર્મોડાયનેમિક્સ.
  • કલાક: 80 કલાક/વર્ષ
• ઇન્જિનિયરિંગ ડ્રોઇંગ
• એમ્પ્લોયેબિલિટી સ્કિલ્સ

મૂલ્યાંકન અને પ્રમાણપત્ર

• પરીક્ષા: થિયરી અને પ્રેક્ટિકલ
• મૂલ્યાંકન: ચોકસાઈ, સલામતી
• પ્રમાણપત્ર: NCVT NTC

કારકિર્દી તકો

• રોજગાર: મેન્ટેનન્સ મિકેનિક, ટેક્નિશિયન
• સ્વરોજગાર: ઇન્ડસ્ટ્રીયલ સર્વિસ
• આગળનું અભ્યાસ: ડિપ્લોમા, PLC