ક્રાફ્ટ્સમેન ફૂડ પ્રોડક્શન (જનરલ)

ITI "ક્રાફ્ટ્સમેન ફૂડ પ્રોડક્શન (જનરલ)" ટ્રેડ સિલેબસ

ITI "ક્રાફ્ટ્સમેન ફૂડ પ્રોડક્શન (જનરલ)" ટ્રેડ એક વર્ષનો વ્યાવસાયિક તાલીમ કાર્યક્રમ છે, જે Craftsman Training Scheme (CTS) હેઠળ ચલાવવામાં આવે છે અને National Council for Vocational Training (NCVT) દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે. આ કોર્સ તાલીમાર્થીઓને ખોરાક તૈયાર કરવું, રસોઈ બનાવવી, ખાદ્ય સુરક્ષા અને રસોડાની કામગીરી અંગેની કુશળતાઓ આપે છે. તેમાં વિવિધ રસોઈ તકનીકો અને વિવિધ પ્રકારના વ્યંજનોનો સમાવેશ થાય છે. આ સિલેબસમાં સિદ્ધાંત જ્ઞાન, પ્રાયોગિક રસોઈ કુશળતાઓ અને રોજગારક્ષમતા તાલીમનો સમાવેશ થાય છે, જેથી વિદ્યાર્થીઓ હોટેલ, રેસ્ટોરન્ટ, કેટરિંગ સેવા અને અન્ય હોસ્પિટાલિટી ક્ષેત્રોમાં રસોઈયા, કિચન સહાયક અથવા ફૂડ પ્રોડક્શન સુપરવાઇઝર તરીકે કામ કરવા માટે તૈયાર થાય છે.

કોર્સ અવલોકન

• સમયગાળો: 1 વર્ષ (2 સેમેસ્ટર, દરેક 6 મહિના)
• NSQF સ્તર: લેવલ 4
• લાયકાત: 10+2 સિસ્ટમ હેઠળ ઓછામાં ઓછું 10મું ધોરણ પાસ (અથવા સમકક્ષ)
• ઉદ્દેશ્ય: વિવિધ પ્રકારના ખાદ્ય પદાર્થોને તૈયાર કરવા, મસાલા ઉમેરવા અને રસોઈ બનાવવાની તાલીમ આપવી, સાથે સાથે સ્વચ્છતા અને સુરક્ષા ધોરણો જાળવી રાખીને ફૂડ પ્રોડક્શન ઉદ્યોગની માંગ પૂરી કરવી.

વિગતવાર સિલેબસ વિભાગ

1. ટ્રેડ થિયરી (સિદ્ધાંત આધારિત જ્ઞાન)

ફૂડ પ્રોડક્શન અને રસોડા મેનેજમેન્ટના મૂળભૂત સિદ્ધાંતોને આવરી લે છે.

• સેમેસ્ટર 1
  
  • ફૂડ પ્રોડક્શનનો પરિચય
    
    • ફૂડ પ્રોડક્શનમાં ક્રાફ્ટ્સમેનની ભૂમિકા.
    • હોસ્પિટાલિટી અને ફૂડ ઇન્ડસ્ટ્રીનો પરિચય.
    • રસોડાની રચના: રસોડા સ્ટાફના કાર્ય અને જવાબદારીઓ, વિવિધ વિભાગો વચ્ચે સંકલન (જેમ કે બેકરી, હાઉસકીપિંગ).
  • સ્વચ્છતા અને સુરક્ષા
    
    • વ્યક્તિગત સ્વચ્છતા: ત્વચા, હાથ અને પગની સંભાળ; ખોરાક હેન્ડલ કરનારાના રક્ષણાત્મક કપડાં.
    • રસોડાની સ્વચ્છતા: વાસણો, કામના વિસ્તારો અને સાધનોની સફાઈ.
    • ખાદ્ય સુરક્ષા: દૂષણ રોકવું અને સુરક્ષિત ખાદ્ય હેન્ડલિંગ પદ્ધતિઓ.
    • પ્રાથમિક સારવાર અને આગ બુઝાવવાની પદ્ધતિઓ.
  • રસોડાના સાધનો અને ઉપકરણો
    
    • રસોડાના સાધનોની ઓળખ અને ઉપયોગ: છરી, પીલર, ગ્રેટર વગેરે.
    • રસોડાના ઉપકરણો: ઓવન, સ્ટોવ, મિક્સર, ફ્રિજ વગેરે.
    • સાધનોની જાળવણી અને સુરક્ષિત ઉપયોગ.
  • સામગ્રી અને કાચો માલ
    
    • કાચા માલનું વર્ગીકરણ: શાકભાજી, માંસ, અનાજ, દાળ, દૂધ ઉત્પાદનો.
    • મસાલા, હર્બ્સ અને કન્ડિમેન્ટ્સ અને રસોઈમાં તેમનો ઉપયોગ.
    • ખોરાક પર ગરમીના પ્રભાવ: ટેક્સ્ચર, સ્વાદ અને પોષણમાં ફેરફાર.
  • મૂળભૂત રસોઈ પદ્ધતિઓ
    
    • રસોઈ કરવાની રીતો: ઉકાળવું, વરાળમાં બનાવવું, સોટે કરવું, તળવું, રોસ્ટ કરવું, ગ્રિલ કરવું.
    • મિઝ એન પ્લેસ (mise en place) – રસોઈ પહેલાં સામગ્રી તૈયાર કરવી.
    • રસોઈ સંબંધિત શબ્દો: અંગ્રેજી અને ફ્રેન્ચ રસોઈ ટર્મ્સ.

મૂલ્યાંકન અને પ્રમાણપત્ર

• પરીક્ષાઓ: દરેક સેમેસ્ટરમાં સિદ્ધાંત અને પ્રાયોગિક પરીક્ષાઓ લેવામાં આવે છે.
• પ્રમાણપત્ર: સફળ ઉમેદવારોને NCVT તરફથી નેશનલ ટ્રેડ સર્ટિફિકેટ (NTC) આપવામાં આવે છે, જે રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે માન્ય છે.
• મૂલ્યાંકન: રસોઈ કુશળતા, સ્વચ્છતા પ્રથાઓ, સિદ્ધાંત જ્ઞાન અને પ્રોજેક્ટ કાર્યના આધારે મૂલ્યાંકન થાય છે.

કારકિર્દી તકો

• રોજગાર: રસોઈયા, કિચન સહાયક, કેટરિંગ સુપરવાઇઝર તરીકે હોટેલ, રેસ્ટોરન્ટ, ક્રુઝ શિપ, એરલાઇન અથવા ફાસ્ટ-ફૂડ ચેઇનમાં કામ કરવાની તક.
• સ્વરોજગાર: પોતાનો રેસ્ટોરન્ટ, કેટરિંગ સેવા અથવા ફૂડ સ્ટોલ શરૂ કરવો.
• આગળનું અભ્યાસ: ફૂડ પ્રોડક્શન, કુલિનરી આર્ટ્સ અથવા હોટેલ મેનેજમેન્ટમાં ડિપ્લોમા.

નોંધ

• આ સિલેબસ તાજેતરના NCVT માર્ગદર્શિકા મુજબ છે અને સંસ્થા અથવા રાજ્ય મુજબ થોડો ફેરફાર થઈ શકે છે.
• નવીનતમ આવૃત્તિ માટે Directorate General of Training (DGT) ની વેબસાઇટ (dgt.gov.in) જુઓ અથવા તમારા નજીકના ITI નો સંપર્ક કરો.