क्राफ्ट्समन फूड प्रोडक्शन (जनरल)

ITI "क्राफ्ट्समन फूड प्रोडक्शन (जनरल)" ट्रेड अभ्यासक्रम

ITI "क्राफ्ट्समन फूड प्रोडक्शन (जनरल)" हा ट्रेड एक वर्षाचा व्यावसायिक प्रशिक्षण कार्यक्रम आहे, जो Craftsman Training Scheme (CTS) अंतर्गत चालवला जातो आणि National Council for Vocational Training (NCVT) द्वारे नियंत्रित केला जातो. या कोर्समध्ये प्रशिक्षणार्थींना अन्न तयार करणे, स्वयंपाक करणे, अन्न सुरक्षा आणि स्वयंपाकघरातील कामकाज याबाबत कौशल्ये दिली जातात. यात विविध पाककला तंत्र आणि विविध प्रकारच्या खाद्यपदार्थांची माहिती दिली जाते. या अभ्यासक्रमात सैद्धांतिक ज्ञान, व्यावहारिक स्वयंपाक कौशल्ये आणि रोजगारक्षमतेचे प्रशिक्षण समाविष्ट आहे, ज्यामुळे विद्यार्थी हॉटेल, रेस्टॉरंट, केटरिंग सेवा आणि इतर हॉस्पिटॅलिटी क्षेत्रात स्वयंपाकी, किचन सहाय्यक किंवा फूड प्रोडक्शन सुपरवायझर म्हणून काम करण्यास सक्षम होतात.

कोर्सचा आढावा

• कालावधी: 1 वर्ष (2 सेमिस्टर, प्रत्येक 6 महिने)
• NSQF स्तर: स्तर 4
• पात्रता: 10+2 पद्धतीअंतर्गत किमान 10 वी उत्तीर्ण (किंवा समकक्ष)
• उद्दिष्ट: विविध प्रकारचे अन्न तयार करणे, मसाले घालणे आणि स्वयंपाक करणे यासाठी व्यक्तींना प्रशिक्षण देणे, तसेच स्वच्छता आणि सुरक्षा मानके पाळून फूड प्रोडक्शन उद्योगाच्या गरजा पूर्ण करणे.

तपशीलवार अभ्यासक्रम विभाग

1. ट्रेड थिअरी (सैद्धांतिक ज्ञान)

फूड प्रोडक्शन आणि स्वयंपाकघर व्यवस्थापनाच्या मूलभूत संकल्पना समाविष्ट आहेत.

• सेमिस्टर 1
  
  • फूड प्रोडक्शनची ओळख
    
    • फूड प्रोडक्शनमध्ये क्राफ्ट्समनची भूमिका.
    • हॉस्पिटॅलिटी आणि फूड इंडस्ट्रीचा परिचय.
    • स्वयंपाकघराचे व्यवस्थापन: किचन स्टाफची कामे आणि जबाबदाऱ्या, इतर विभागांशी समन्वय (उदा. बेकरी, हाऊसकीपिंग).
  • स्वच्छता आणि सुरक्षा
    
    • वैयक्तिक स्वच्छता: त्वचा, हात आणि पायांची काळजी; अन्न हाताळणाऱ्यांचे संरक्षक कपडे.
    • स्वयंपाकघर स्वच्छता: भांडी, कामाचे क्षेत्र आणि उपकरणांची साफसफाई.
    • अन्न सुरक्षा: दूषित होणे टाळणे आणि सुरक्षित अन्न हाताळणी पद्धती.
    • प्राथमिक उपचार आणि अग्निशमन तंत्र.
  • स्वयंपाकघरातील साधने आणि उपकरणे
    
    • स्वयंपाकघरातील साधनांची ओळख आणि वापर: सुरी, पीलर, ग्रेटर इत्यादी.
    • स्वयंपाकघरातील उपकरणे: ओव्हन, स्टोव्ह, मिक्सर, रेफ्रिजरेटर इत्यादी.
    • उपकरणांची देखभाल आणि सुरक्षित वापर.
  • घटक आणि कच्चा माल
    
    • कच्च्या मालाचे वर्गीकरण: भाजीपाला, मांस, धान्ये, कडधान्ये, दुग्धजन्य पदार्थ.
    • मसाले, हर्ब्स आणि कंडिमेंट्स आणि त्यांचा स्वयंपाकात उपयोग.
    • अन्नावर उष्णतेचा परिणाम: टेक्सचर, चव आणि पोषणमूल्यांतील बदल.
  • मूलभूत स्वयंपाक पद्धती
    
    • स्वयंपाक करण्याच्या पद्धती: उकळणे, वाफेवर शिजवणे, सॉटे करणे, तळणे, रोस्ट करणे, ग्रिल करणे.
    • Mise en place – स्वयंपाकापूर्वी घटकांची पूर्वतयारी.
    • पाककला संज्ञा: इंग्रजी आणि फ्रेंच खाद्यपदार्थ व प्रक्रियेचे शब्द.

मूल्यांकन आणि प्रमाणपत्र

• परीक्षा: प्रत्येक सेमिस्टरमध्ये सैद्धांतिक आणि प्रायोगिक घटकांसह परीक्षा घेतली जाते.
• प्रमाणपत्र: यशस्वी उमेदवारांना NCVT कडून National Trade Certificate (NTC) मिळते, जे राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर मान्य आहे.
• मूल्यांकन: स्वयंपाक कौशल्य, स्वच्छता पद्धती, सैद्धांतिक ज्ञान आणि प्रकल्प कार्यावर आधारित मूल्यांकन.

करिअर संधी

• नोकरी: हॉटेल, रेस्टॉरंट, क्रूझ शिप, एअरलाईन्स किंवा फास्ट फूड चेनमध्ये स्वयंपाकी, किचन सहाय्यक किंवा केटरिंग सुपरवायझर म्हणून काम.
• स्वरोजगार: स्वतःचे रेस्टॉरंट, केटरिंग सेवा किंवा फूड स्टॉल सुरू करणे.
• पुढील शिक्षण: फूड प्रोडक्शन, कुलिनरी आर्ट्स किंवा हॉटेल मॅनेजमेंटमध्ये डिप्लोमा.

टीप

• हा अभ्यासक्रम नवीनतम NCVT मार्गदर्शक तत्त्वांशी सुसंगत आहे आणि संस्थेनुसार किंवा राज्यनिहाय थोडा बदल होऊ शकतो.
• सर्वात अद्ययावत आवृत्तीसाठी Directorate General of Training (DGT) ची वेबसाइट (dgt.gov.in) पहा किंवा आपल्या जवळच्या ITI शी संपर्क साधा.