मेकॅनिक अॅग्रिकल्चरल मशिनरी

आयटीआय "मेकॅनिक अॅग्रिकल्चरल मशिनरी" ट्रेड अभ्यासक्रम

आयटीआय मेकॅनिक अॅग्रिकल्चरल मशिनरी हा दोन वर्षांचा व्यावसायिक प्रशिक्षण कार्यक्रम आहे, जो क्राफ्ट्समन ट्रेनिंग स्कीम (CTS) अंतर्गत आणि नॅशनल कौन्सिल फॉर व्होकेशनल ट्रेनिंग (NCVT) द्वारे संचालित केला जातो. या कोर्समध्ये प्रशिक्षणार्थ्यांना ट्रॅक्टर, पॉवर टिलर, कॉम्बाईन हार्वेस्टर, सिंचन पंप आणि इतर कृषी उपकरणांचे निदान, दुरुस्ती आणि देखभाल करण्याचे कौशल्य दिले जाते, ज्यामुळे कृषी उत्पादनक्षमता वाढते.

कोर्सचा आढावा

• कालावधी: २ वर्षे (४ सेमिस्टर, प्रत्येक ६ महिने)
• NSQF स्तर: स्तर ५
• पात्रता: किमान १० वी उत्तीर्ण (विज्ञान आणि गणितासह)
• उद्दिष्ट: कृषी मशिनरीची देखभाल, दुरुस्ती आणि सर्व्हिसिंग करण्यासाठी कौशल्य विकसित करणे

तपशीलवार अभ्यासक्रम

१. ट्रेड थिअरी (सैद्धांतिक ज्ञान)

कृषी मशिनरी, इंजिन आणि शेतातील उपकरणांच्या तत्त्वांचा समावेश आहे.

• सेमिस्टर १
  • कृषी मशिनरीची ओळख
  • इंजिनचे मूलभूत तत्त्वे
  • इंधन आणि स्नेहन प्रणाली
  • साधने आणि मोजमाप उपकरणे
  • विद्युत प्रणाली
  • कूलिंग प्रणाली
• सेमिस्टर २
  • ट्रान्समिशन प्रणाली
  • हायड्रॉलिक प्रणाली
  • ट्रॅक्टर आणि पॉवर टिलर
  • कृषी उपकरणे
  • स्टिअरिंग आणि सस्पेन्शन
  • ब्रेकिंग प्रणाली
• सेमिस्टर ३
  • कॉम्बाईन हार्वेस्टर
  • सिंचन उपकरणे
  • ट्रबलशूटिंग
  • पॉवर ट्रान्समिशन
  • प्रिसिजन अॅग्रिकल्चर
  • पर्यावरणीय मानके
• सेमिस्टर ४
  • प्रगत मशिनरी
  • वर्कशॉप व्यवस्थापन
  • प्रतिबंधात्मक देखभाल
  • ग्राहक सेवा
  • उद्योजकता
  • उद्योगातील प्रवाह

२. ट्रेड प्रॅक्टिकल (हाताने करण्याचे कौशल्य)

वर्कशॉप आणि प्रत्यक्ष परिस्थितीत काम करण्यावर भर दिला जातो.

• सेमिस्टर १: सुरक्षा, साधनांचा वापर, इंजिन देखभाल
• सेमिस्टर २: ट्रान्समिशन, हायड्रॉलिक्स, ट्रॅक्टर सर्व्हिसिंग
• सेमिस्टर ३: हार्वेस्टर, सिंचन उपकरणे, ट्रबलशूटिंग
• सेमिस्टर ४: प्रगत मशिनरी, वर्कशॉप व्यवस्थापन

३. वर्कशॉप गणित आणि विज्ञान

• सेमिस्टर १: गणित, भौतिकशास्त्र
• सेमिस्टर २: बीजगणित, यांत्रिकी
• सेमिस्टर ३: भूमिती, द्रव गतीशास्त्र
• सेमिस्टर ४: सांख्यिकी, अनुप्रयुक्त भौतिकशास्त्र

४. इंजिनिअरिंग ड्रॉईंग

• सेमिस्टर १: स्केचिंग, इंजिन भाग
• सेमिस्टर २: ट्रॅक्टर ड्रॉईंग
• सेमिस्टर ३: हार्वेस्टर डिझाईन
• सेमिस्टर ४: प्रगत मशिनरी ब्लूप्रिंट

५. रोजगारक्षम कौशल्ये

• सेमिस्टर १: संवाद कौशल्ये, वेळ व्यवस्थापन
• सेमिस्टर २: टीमवर्क, समस्या सोडवणे
• सेमिस्टर ३: नेतृत्व, वाटाघाटी कौशल्ये
• सेमिस्टर ४: उद्योजकता, ग्राहक व्यवस्थापन

मूल्यमापन आणि प्रमाणपत्र

• परीक्षा: सेमिस्टरनिहाय
• प्रमाणपत्र: NCVT कडून नॅशनल ट्रेड सर्टिफिकेट (NTC)
• मूल्यमापन: कौशल्य, दुरुस्ती आणि प्रकल्प कार्यावर आधारित

करिअर संधी

• नोकरी: कृषी मशिनरी मेकॅनिक, तंत्रज्ञ
• स्वरोजगार: स्वतःचा वर्कशॉप किंवा व्यवसाय
• पुढील शिक्षण: डिप्लोमा, अॅडव्हान्स कोर्सेस

टीप

• हा अभ्यासक्रम NCVT मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार आहे
• ताज्या माहितीसाठी DGT किंवा स्थानिक ITI शी संपर्क साधा