भरतकाम आणि सुईकाम

ITI "भरतकाम आणि सुईकाम" ट्रेड सिलेबस

ITI "भरतकाम आणि सुईकाम" हा ट्रेड एक वर्षाचा व्यावसायिक प्रशिक्षण कार्यक्रम आहे जो Craftsman Training Scheme (CTS) अंतर्गत चालवला जातो आणि National Council for Vocational Training (NCVT) द्वारे नियंत्रित केला जातो. या कोर्समध्ये प्रशिक्षणार्थींना हाताने आणि मशीनद्वारे भरतकाम, सुईकाम आणि सजावटीच्या शिवणकामाची कौशल्ये दिली जातात ज्यामुळे कपडे, घरगुती सजावटीच्या वस्तू आणि कापड उत्पादने अधिक आकर्षक बनवता येतात. या सिलेबसमध्ये सैद्धांतिक ज्ञान, प्रात्यक्षिक भरतकाम तंत्र आणि रोजगारक्षमतेचे प्रशिक्षण समाविष्ट आहे, ज्यामुळे विद्यार्थी बुटीक, गारमेंट उद्योग किंवा स्वयंरोजगार म्हणून भरतकामकार, सुईकाम कारागीर किंवा टेक्सटाइल डेकोरेटर म्हणून काम करू शकतात.

कोर्सचा आढावा

• कालावधी: 1 वर्ष (2 सत्रे, प्रत्येकी 6 महिने)
• NSQF स्तर: स्तर 4
• पात्रता: किमान 10वी उत्तीर्ण (किंवा समकक्ष)
• उद्दिष्ट: व्यक्तींना भरतकाम आणि सुईकाम तंत्र, डिझाइन तयार करणे आणि कापड अलंकरण यामध्ये प्रशिक्षण देणे, ज्यामुळे बाजारपेठ आणि ग्राहकांच्या गरजेनुसार उच्च दर्जाची सजावटीची उत्पादने तयार करता येतील.

सविस्तर सिलेबस विभाग

1. ट्रेड थिअरी (सैद्धांतिक ज्ञान)

भरतकाम आणि सुईकाम यांचे मूलभूत संकल्पना समाविष्ट करते.

• सत्र 1
  
  • भरतकाम आणि सुईकाम परिचय
    
    • भरतकाम उद्योगाचा आढावा: क्षेत्र, प्रवाह आणि संधी.
    • भरतकामकाराची भूमिका: कापड अधिक सुंदर बनवणे आणि सजावटीचे नमुने तयार करणे.
    • भरतकामाचे प्रकार: हाताने, मशीनद्वारे, पारंपरिक आणि आधुनिक.
  • साधने आणि उपकरणे
    
    • हाताची साधने: सुई, भरतकाम हूप, कात्री, थिंबल, ट्रेसिंग पेपर.
    • मशीन साधने: घरगुती आणि औद्योगिक भरतकाम मशीन, अटॅचमेंट्स.
    • देखभाल: मशीन साफ करणे, धागा बसवणे आणि समस्या शोधणे.
  • साहित्य आणि कापड
    
    • कापडाचे प्रकार: कापूस, रेशीम, व्हेल्वेट, लिनन – भरतकामासाठी योग्य.
    • धागे: कापूस, रेशीम, मेटॅलिक, लोकरी – गुणधर्म आणि उपयोग.
    • अॅक्सेसरीज: मणी, सिक्विन, आरसे, झरी काम.
  • मूलभूत भरतकाम तंत्र
    
    • हाताने शिवणकाम: रनिंग स्टिच, बॅक स्टिच, चेन स्टिच, सॅटिन स्टिच, क्रॉस स्टिच.
    • मशीन भरतकाम: सरळ, झिगझॅग आणि सॅटिन स्टिच नमुन्यांसाठी.
    • पारंपरिक भरतकाम: फुलकारी, चिकनकारी, कंथा, झरदोझी.
  • डिझाइन आणि नमुना तयार करणे
    
    • डिझाइन तत्त्वे: संतुलन, सममिती आणि रंग समन्वय.
    • नमुना ट्रान्सफर: कार्बन पेपर, पाउन्सिंग, फ्रीहँड.
    • मोटिफ तयार करणे: फुलांचे, जियोमेट्रिक आणि पारंपरिक नमुने.
  • सुरक्षा आणि स्वच्छता
    
    • कार्यस्थळ सुरक्षा: सुई, कात्री आणि मशीन योग्यरित्या हाताळणे.
    • वैयक्तिक स्वच्छता: स्वच्छ हात आणि योग्य पोशाख.
    • एर्गोनॉमिक्स: दीर्घकाळ सुईकाम करताना योग्य बसण्याची पद्धत.

मूल्यांकन आणि प्रमाणपत्र

• परीक्षा: प्रत्येक सत्रानुसार सैद्धांतिक आणि प्रात्यक्षिक परीक्षा घेतल्या जातात.
• प्रमाणपत्र: यशस्वी उमेदवारांना NCVT कडून National Trade Certificate (NTC) दिले जाते, जे राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर मान्य आहे.
• मूल्यांकन: भरतकाम कौशल्य, डिझाइनची गुणवत्ता, सैद्धांतिक ज्ञान आणि प्रकल्प कार्यावर आधारित.

करिअर संधी

• रोजगार: बुटीक, गारमेंट फॅक्टरी किंवा फॅशन हाऊसमध्ये भरतकामकार, सुईकाम कारागीर किंवा टेक्सटाइल डेकोरेटर.
• स्वयंरोजगार: स्वतःचे भरतकाम स्टुडिओ किंवा फ्रीलान्स टेक्सटाइल डेकोरेशन सेवा सुरू करणे.
• पुढील शिक्षण: फॅशन डिझायनिंग, टेक्सटाइल डिझायनिंग किंवा हँडीक्राफ्ट टेक्नॉलॉजीमध्ये डिप्लोमा.

टीप

• हा सिलेबस NCVT च्या नवीनतम मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार आहे आणि संस्थेनुसार किंवा राज्यनुसार थोडा बदलू शकतो.
• सर्वात अद्ययावत आवृत्तीसाठी Directorate General of Training (DGT) किंवा आपल्या जवळच्या ITI शी संपर्क साधा.