फायरमन

ITI "फायरमन" ट्रेड अभ्यासक्रम

ITI "फायरमन" ट्रेड हा Craftsman Training Scheme (CTS) अंतर्गत चालणारा एक वर्षाचा व्यावसायिक प्रशिक्षण कार्यक्रम आहे, जो National Council for Vocational Training (NCVT) द्वारे नियंत्रित केला जातो. हा कोर्स प्रशिक्षणार्थींना अग्निशमन कार्य, आग प्रतिबंध आणि बचाव तंत्रांमध्ये कौशल्य प्रदान करतो, ज्यामुळे ते आपत्कालीन परिस्थिती प्रभावीपणे हाताळू शकतात. या अभ्यासक्रमात सैद्धांतिक ज्ञान, प्रत्यक्ष अग्निशमन कौशल्ये आणि रोजगारक्षमतेचे प्रशिक्षण समाविष्ट आहे, ज्यामुळे विद्यार्थ्यांना अग्निशमन दल, औद्योगिक युनिट्स, महानगरपालिका किंवा खाजगी सुरक्षा संस्थांमध्ये फायरमन म्हणून काम करण्यासाठी तयार केले जाते.

कोर्स आढावा

• कालावधी: 1 वर्ष (2 सत्रे, प्रत्येक 6 महिने)
• NSQF स्तर: स्तर 4
• पात्रता: किमान 10वी उत्तीर्ण (किंवा समकक्ष)
• उद्दिष्ट: अग्निशमन, बचाव कार्य आणि अग्निसुरक्षा यामध्ये प्रशिक्षण देणे.

तपशीलवार अभ्यासक्रम विभाग

1. ट्रेड थिअरी (सैद्धांतिक ज्ञान)

अग्निशमन आणि आपत्कालीन प्रतिसाद यांचे मूलभूत संकल्पना.

• सत्र 1
  • अग्निशमन परिचय
  • फायरमनची भूमिका आणि जबाबदाऱ्या
  • आगीचे प्रकार: A, B, C, D, E आणि त्यांची कारणे
  • फायर सायन्स: फायर त्रिकोण (इंधन, ऑक्सिजन, उष्णता)
  • अग्निशमन उपकरणे
  • फायर एक्सटिंग्विशर: पाणी, फोम, CO₂, ड्राय पावडर
  • फायर होज, नोजल, हायड्रंट
  • PPE: फायर सूट, हेल्मेट, श्वसन उपकरण
  • आग प्रतिबंध
  • सामान्य धोके: विद्युत, रसायन, गॅस गळती
  • प्रतिबंधक उपाय
  • फायर डिटेक्शन प्रणाली
  • मूलभूत बचाव तंत्रे
  • उपकरणे: शिडी, दोरी
  • प्राथमिक उपचार
  • सुरक्षित बाहेर काढणे
  • सुरक्षा आणि नियम
  • PPE चा वापर
  • फायर सुरक्षा नियम
  • टीम समन्वय
• सत्र 2
  • प्रगत अग्निशमन तंत्रे
  • मोठ्या आगी हाताळणे
  • स्प्रिंकलर प्रणाली
  • धुरात श्वसन उपकरणाचा वापर
  • बचाव कार्य
  • उंचीवरून बचाव
  • बंद जागेत बचाव
  • वाहन अपघात बचाव
  • आपत्कालीन प्रतिसाद
  • ड्रिल आणि स्थलांतर
  • धोकादायक पदार्थ
  • समन्वय
  • शारीरिक तंदुरुस्ती
  • फिटनेस
  • फायरमन ड्रिल
  • शिस्त
  • व्यावसायिक कौशल्ये
  • संवाद कौशल्य
  • अहवाल लेखन
  • करिअर संधी

2. ट्रेड प्रॅक्टिकल

• फायर एक्सटिंग्विशर वापर
• फायर ड्रिल
• प्राथमिक उपचार
• प्रकल्प कार्य

3. वर्कशॉप गणित आणि विज्ञान

• पाण्याचा प्रवाह मोजणे
• उष्णता आणि दाब
• मोजमाप

4. अभियांत्रिकी रेखाचित्र

• फायर लेआउट
• आकृती

5. रोजगारक्षमतेची कौशल्ये

• संवाद कौशल्य
• वेळ व्यवस्थापन
• IT कौशल्ये

मूल्यांकन आणि प्रमाणपत्र

• सत्र परीक्षा
• NTC प्रमाणपत्र

करिअर संधी

• फायरमन
• औद्योगिक सुरक्षा
• फायर ट्रेनर

टीप

• NCVT मार्गदर्शक तत्वांनुसार
• अधिक माहितीसाठी DGT वेबसाइट पाहा