हॉस्पिटल हाऊसकीपिंग

आयटीआय "हॉस्पिटल हाऊसकीपिंग" ट्रेड सिलेबस

आयटीआय "हॉस्पिटल हाऊसकीपिंग" ट्रेड हा एक वर्षाचा व्यावसायिक प्रशिक्षण कार्यक्रम आहे, जो क्राफ्ट्समन ट्रेनिंग स्कीम (CTS) अंतर्गत चालतो आणि नॅशनल कौन्सिल फॉर व्होकेशनल ट्रेनिंग (NCVT) द्वारे नियंत्रित आहे. या कोर्सद्वारे प्रशिक्षणार्थ्यांना स्वच्छता, निर्जंतुकीकरण, कचरा व्यवस्थापन आणि आरोग्य संस्थांमध्ये स्वच्छ व सुरक्षित वातावरण राखण्याची कौशल्ये दिली जातात, ज्यामुळे रुग्णांची सुरक्षितता आणि संसर्ग नियंत्रण सुनिश्चित होते.

कोर्सचा आढावा

• कालावधी: १ वर्ष (२ सेमिस्टर, प्रत्येकी ६ महिने)
• NSQF स्तर: स्तर ४
• पात्रता: किमान ८ वी उत्तीर्ण
• उद्दिष्ट: आरोग्य संस्थांमध्ये स्वच्छता, हायजिन आणि सुरक्षिततेचे मानक राखण्यासाठी प्रशिक्षण देणे

सविस्तर अभ्यासक्रम

१. ट्रेड थिअरी

हॉस्पिटल हाऊसकीपिंग, संसर्ग नियंत्रण आणि सुरक्षा प्रोटोकॉलचे मूलभूत ज्ञान.

• सेमिस्टर १
  • हॉस्पिटल हाऊसकीपिंग परिचय
    • हेल्थकेअर क्षेत्रातील हाऊसकीपिंगची भूमिका
    • स्वच्छता आणि संसर्ग प्रतिबंधाचे महत्त्व
    • करिअर संधी: हॉस्पिटल, क्लिनिक, नर्सिंग होम
  • हेल्थकेअर वातावरण
    • हॉस्पिटल मांडणी: वॉर्ड, ICU, OT, OPD
    • हेल्थकेअर संस्थांचे प्रकार
    • हाऊसकीपिंग विभागाची भूमिका
  • स्वच्छता आणि संसर्ग नियंत्रण
    • वैयक्तिक स्वच्छता आणि PPE वापर
    • सूक्ष्मजीव: बॅक्टेरिया, व्हायरस
    • निर्जंतुकीकरण आणि स्टेरिलायझेशन
  • स्वच्छता तंत्र
    • ड्राय आणि वेट क्लिनिंग
    • उपकरणांचा वापर
    • डिटर्जंट आणि निर्जंतुकीकरण द्रव्ये
  • कचरा व्यवस्थापन
    • बायोमेडिकल कचरा
    • वर्गीकरण आणि विल्हेवाट
    • नियम आणि मार्गदर्शक तत्त्वे
  • सुरक्षा पद्धती
    • कार्यस्थळ सुरक्षा
    • प्राथमिक उपचार
    • आपत्कालीन उपाययोजना
• सेमिस्टर २
  • प्रगत स्वच्छता आणि निर्जंतुकीकरण
  • लिनेन आणि लॉन्ड्री व्यवस्थापन
  • रुग्ण क्षेत्र देखभाल
  • पर्यावरण स्वच्छता
  • आरोग्य सेवा मानके
  • व्यावसायिक कौशल्ये

२. ट्रेड प्रॅक्टिकल

• सेमिस्टर १
  • हात धुणे आणि PPE वापर
  • स्वच्छता तंत्र
  • उपकरणे हाताळणे
  • कचरा विभाजन
  • सुरक्षा सराव
  • प्रकल्प कार्य
• सेमिस्टर २
  • प्रगत स्वच्छता
  • लॉन्ड्री व्यवस्थापन
  • रुग्ण क्षेत्र स्वच्छता
  • पर्यावरण स्वच्छता
  • दस्तऐवजीकरण
  • प्रकल्प कार्य

३. कार्यशाळा गणित आणि विज्ञान

• गणना, मापन, विज्ञान

४. अभियांत्रिकी रेखाटन

• हॉस्पिटल लेआउट

५. रोजगार कौशल्ये

• संवाद कौशल्य
• वेळ व्यवस्थापन
• उद्योजकता

मूल्यांकन आणि प्रमाणपत्र

• सेमिस्टरनुसार परीक्षा
• NTC प्रमाणपत्र

करिअर संधी

• हाऊसकीपिंग अटेंडंट
• स्वच्छता पर्यवेक्षक
• इन्फेक्शन कंट्रोल सहाय्यक

टीप

• NCVT मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार
• DGT किंवा स्थानिक ITI शी संपर्क साधा