फूड प्रोडक्शन (जनरल)

आयटीआय "फूड प्रोडक्शन (जनरल)" ट्रेड अभ्यासक्रम

आयटीआय "फूड प्रोडक्शन (जनरल)" ट्रेड हा एक वर्षाचा व्यावसायिक प्रशिक्षण कार्यक्रम आहे, जो क्राफ्ट्समन ट्रेनिंग स्कीम (CTS) अंतर्गत आणि नॅशनल कौन्सिल फॉर व्होकेशनल ट्रेनिंग (NCVT) द्वारे संचालित केला जातो. या अभ्यासक्रमामध्ये प्रशिक्षणार्थींना विविध प्रकारचे पदार्थ तयार करणे, स्वयंपाकघर व्यवस्थापन, अन्न सुरक्षा सुनिश्चित करणे आणि स्वच्छतेचे निकष पाळणे याबाबत कौशल्ये दिली जातात, ज्यामुळे हॉस्पिटॅलिटी उद्योगाच्या गरजा पूर्ण करता येतात. या सिलेबसमध्ये सैद्धांतिक ज्ञान, प्रात्यक्षिक स्वयंपाक तंत्र आणि रोजगाराभिमुख कौशल्यांचा समावेश आहे.

कोर्सचा आढावा

• कालावधी: १ वर्ष (२ सत्रे, प्रत्येकी ६ महिने)
• NSQF स्तर: स्तर ४
• पात्रता: किमान १०वी उत्तीर्ण
• उद्दिष्ट: व्यावसायिक अन्न तयारी, स्वयंपाकघर व्यवस्थापन आणि सुरक्षित स्वयंपाक पद्धतींमध्ये प्रशिक्षण देणे

तपशीलवार अभ्यासक्रम

१. ट्रेड थिअरी (सैद्धांतिक ज्ञान)

फूड प्रोडक्शन, स्वयंपाक तंत्र आणि स्वयंपाकघर व्यवस्थापनाचे मूलभूत संकल्पना.

• सत्र १
  • फूड प्रोडक्शनची ओळख
    • कुलिनरी आर्ट्स: इतिहास, व्याप्ती आणि करिअर संधी
    • फूड प्रोडक्शन व्यावसायिकाची भूमिका
    • स्वयंपाकघराचे प्रकार: कमर्शियल, इन्स्टिट्यूशनल, क्लाउड किचन
  • स्वयंपाकघर संघटना
    • शेफ, सू-शेफ, कमीस – त्यांची भूमिका
    • विभाग: हॉट, कोल्ड, बेकरी
    • उपकरणे: ओव्हन, स्टोव्ह, मिक्सर, रेफ्रिजरेटर
  • अन्न घटक
    • धान्य, कडधान्य, भाजीपाला, फळे, दुग्ध, मांस, मसाले
    • चव, पोषणमूल्य
    • स्रोत आणि गुणवत्ता तपासणी
  • स्वयंपाक पद्धती
    • ड्राय हीट: ग्रिलिंग, बेकिंग, फ्रायिंग
    • मॉइस्ट हीट: उकळणे, वाफवणे
    • कॉम्बिनेशन: स्ट्यूइंग, सॉते
  • स्वच्छता आणि सुरक्षा
    • वैयक्तिक स्वच्छता
    • अन्न सुरक्षा (HACCP)
    • स्वयंपाकघर सुरक्षा
  • मूलभूत पोषण
    • कार्बोहायड्रेट, प्रोटीन, चरबी, जीवनसत्त्वे
    • संतुलित आहार
    • विशेष आहार (व्हेगन, लो-कॅलरी)
• सत्र २
  • कुजिन आणि मेनू नियोजन
  • बेकरी आणि कन्फेक्शनरी
  • अन्न संरक्षक पद्धती
  • स्वयंपाकघर व्यवस्थापन
  • अन्न सादरीकरण
  • व्यावसायिक कौशल्ये

२. ट्रेड प्रॅक्टिकल (प्रात्यक्षिक कौशल्ये)

स्वयंपाक, बेकिंग आणि स्वयंपाकघर कार्यांचे प्रात्यक्षिक प्रशिक्षण.

• सत्र १
  • स्वयंपाकघर सेटअप
  • मूलभूत स्वयंपाक तंत्र
  • भारतीय पदार्थ
  • कॉन्टिनेंटल पदार्थ
  • सुरक्षा सराव
• सत्र २
  • उन्नत स्वयंपाक
  • बेकरी
  • अन्न संरक्षक
  • मेनू नियोजन
  • स्वयंपाकघर व्यवस्थापन

३. वर्कशॉप कॅलक्युलेशन आणि सायन्स

• गणित आणि मोजमाप
• अन्न विज्ञान

४. इंजिनिअरिंग ड्रॉइंग

• स्वयंपाकघर लेआउट

५. एम्प्लॉयबिलिटी स्किल्स

• संवाद कौशल्ये
• वेळ व्यवस्थापन
• टीमवर्क

मूल्यमापन आणि प्रमाणपत्र

• सत्रनिहाय परीक्षा
• NCVT कडून NTC प्रमाणपत्र
• प्रात्यक्षिक कौशल्यांचे मूल्यमापन

करिअर संधी

• कॉमिस शेफ, किचन असिस्टंट
• स्वरोजगार
• पुढील शिक्षण

नोंद

• हा अभ्यासक्रम NCVT मार्गदर्शक तत्वांनुसार आहे
• नवीनतम माहितीसाठी DGT किंवा ITI शी संपर्क साधा