मेकॅनिक (रेफ्रिजरेशन आणि एअर-कंडिशनर)

आयटीआय "मेकॅनिक (रेफ्रिजरेशन आणि एअर-कंडिशनर)" ट्रेड अभ्यासक्रम – एअर-कंडिशनिंग फोकस

आयटीआय मेकॅनिक (रेफ्रिजरेशन आणि एअर-कंडिशनर) हा दोन वर्षांचा व्यावसायिक प्रशिक्षण कार्यक्रम आहे, जो क्राफ्ट्समन ट्रेनिंग स्कीम (CTS) अंतर्गत आणि नॅशनल कौन्सिल फॉर व्होकेशनल ट्रेनिंग (NCVT) द्वारे संचालित केला जातो. या कोर्समध्ये प्रशिक्षणार्थ्यांना घरगुती, व्यावसायिक आणि औद्योगिक क्षेत्रात वापरल्या जाणाऱ्या एअर-कंडिशनिंग सिस्टीमचे इंस्टॉलेशन, सर्व्हिसिंग, ट्रबलशूटिंग आणि दुरुस्ती करण्याची कौशल्ये दिली जातात.

कोर्सचा आढावा

• कालावधी: २ वर्षे (४ सेमिस्टर, प्रत्येक ६ महिने)
• NSQF स्तर: स्तर ५
• पात्रता: किमान १० वी उत्तीर्ण (विज्ञान आणि गणितासह)
• उद्दिष्ट: एअर-कंडिशनिंग सिस्टीमचे इंस्टॉलेशन, देखभाल आणि दुरुस्तीमध्ये प्राविण्य मिळवणे

तपशीलवार अभ्यासक्रम – एअर-कंडिशनिंग फोकस

१. ट्रेड थिअरी (सैद्धांतिक ज्ञान – एअर-कंडिशनिंग)

एअर-कंडिशनिंग सिस्टीमचे तत्त्व, घटक आणि देखभाल यांचा समावेश आहे.

• सेमिस्टर १
  • एअर-कंडिशनिंगची ओळख
  • थर्मोडायनामिक्सची मूलतत्त्वे
  • रेफ्रिजरंट
  • एसीसाठी इलेक्ट्रिकल बेसिक्स
• सेमिस्टर २
  • एअर-कंडिशनिंग सिस्टीम्स
  • कंट्रोल आणि ऑटोमेशन
  • पाइपिंग आणि डक्टिंग
  • इंस्टॉलेशन तत्त्वे
• सेमिस्टर ३
  • कॉमर्शियल आणि इंडस्ट्रियल एसी
  • ट्रबलशूटिंग
  • ऊर्जा कार्यक्षमता
  • HVAC मानके
• सेमिस्टर ४
  • अॅडव्हान्स एसी तंत्रज्ञान
  • प्रिव्हेंटिव्ह मेंटेनन्स
  • व्यावसायिक कौशल्ये
  • गुणवत्ता हमी

२. ट्रेड प्रॅक्टिकल (प्रायोगिक कौशल्ये – एअर-कंडिशनिंग)

वर्कशॉप आणि प्रत्यक्ष परिस्थितीत प्रशिक्षणावर भर दिला जातो.

• सेमिस्टर १: सुरक्षा, साधनांचा वापर, इलेक्ट्रिकल काम
• सेमिस्टर २: एसी इंस्टॉलेशन, घटक सर्व्हिसिंग
• सेमिस्टर ३: कॉमर्शियल एसी सर्व्हिसिंग, ऊर्जा ऑप्टिमायझेशन
• सेमिस्टर ४: अॅडव्हान्स सिस्टीम्स, ग्राहक हाताळणी

३. वर्कशॉप गणित आणि विज्ञान

• सेमिस्टर १: गणित, उष्णता हस्तांतरण
• सेमिस्टर २: बीजगणित, थर्मोडायनामिक्स
• सेमिस्टर ३: त्रिकोणमिती, द्रव गतिकी
• सेमिस्टर ४: सांख्यिकी, सायक्रोमेट्री

४. इंजिनिअरिंग ड्रॉईंग

• सेमिस्टर १: एसी घटकांचे स्केचिंग
• सेमिस्टर २: एसी लेआउट ड्रॉईंग
• सेमिस्टर ३: डक्ट डिझाईन
• सेमिस्टर ४: HVAC ब्लूप्रिंट

५. रोजगारक्षम कौशल्ये

• सेमिस्टर १: संवाद कौशल्ये
• सेमिस्टर २: टीमवर्क
• सेमिस्टर ३: नेतृत्व
• सेमिस्टर ४: उद्योजकता

मूल्यमापन आणि प्रमाणपत्र

• परीक्षा: सेमिस्टरनिहाय
• प्रमाणपत्र: NCVT कडून नॅशनल ट्रेड सर्टिफिकेट (NTC)
• मूल्यमापन: इंस्टॉलेशन, दुरुस्ती आणि प्रकल्प कामावर आधारित

करिअर संधी

• नोकरी: एसी मेकॅनिक, HVAC टेक्निशियन
• स्वरोजगार: एसी सर्व्हिस किंवा इंस्टॉलेशन व्यवसाय
• पुढील शिक्षण: डिप्लोमा, HVAC सर्टिफिकेशन

टीप

• हा अभ्यासक्रम NCVT मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार आहे
• ताज्या माहितीसाठी DGT किंवा स्थानिक ITI शी संपर्क साधा