मशिनिस्ट (यंत्रकार)

ITI "मशिनिस्ट (यंत्रकार)" अभ्यासक्रम (मराठी)

कोर्सचे अवलोकन

• ट्रेडचे नाव: मशिनिस्ट (यंत्रकार)
• कालावधी: २ वर्षे (४ सेमिस्टर)
• NSQF स्तर: स्तर ५
• पात्रता: विज्ञान आणि गणितासह १०वी उत्तीर्ण
• उद्दिष्ट: उमेदवारांना लेथ, मिलिंग, ग्राइंडिंग आणि ड्रिलिंग मशीन चालविण्याचे प्रशिक्षण देणे, ज्यामुळे ते मॅन्युफॅक्चरिंग, ऑटोमोबाईल किंवा एरोस्पेस उद्योगात मशिनिस्ट (यंत्रकार), CNC ऑपरेटर किंवा टूल सेट्टर म्हणून काम करू शकतील किंवा स्वतःचे मशीनिंग वर्कशॉप सुरू करू शकतील.
• प्रमाणपत्र: NCVT द्वारे नॅशनल ट्रेड सर्टिफिकेट (NTC)

सविस्तर अभ्यासक्रम

सेमिस्टर १

ट्रेड थिअरी

• मशिनिंगची ओळख: मशिनिस्ट (यंत्रकार) ची भूमिका, मशीन टूलचे प्रकार आणि औद्योगिक उपयोग.
• सुरक्षा पद्धती: मशीन सुरक्षा, PPE, आगीचे धोके, प्रथमोपचार.
• वर्कशॉप टूल्स: व्हर्नियर कॅलिपर, मायक्रोमीटर, गेज इत्यादी.
• लेथ मशीनची मूलभूत माहिती: भाग, प्रकार आणि अ‍ॅक्सेसरीज.
• कटिंग टूल्स: HSS, कार्बाइड आणि टूल जिओमेट्री.
• मटेरियल: फेरस आणि नॉन-फेरस धातू.
• इंजिनिअरिंग ड्रॉइंग: ऑर्थोग्राफिक प्रोजेक्शन आणि टॉलरन्स.

ट्रेड प्रॅक्टिकल

• सुरक्षा सराव: PPE वापरणे आणि मशीन बंद करणे.
• टूल हाताळणी: मोजमाप आणि फाइलिंग.
• लेथ सेटअप: वर्कपीस सेट करणे.
• लेथ ऑपरेशन: फेसिंग आणि टर्निंग.
• मोजमाप सराव: अचूकता राखणे.
• ड्रॉइंग वाचन
• प्रोजेक्ट: शाफ्ट तयार करणे.

तास: थिअरी: १६० तास | प्रॅक्टिकल: २४० तास

सेमिस्टर २

ट्रेड थिअरी

• मिलिंग मशीन: प्रकार आणि भाग.
• ड्रिलिंग मशीन: ड्रिलिंग आणि टॅपिंग.
• लेथ ऑपरेशन्स: थ्रेड कटिंग आणि नर्लिंग.
• कटिंग फ्लुइड
• हीट ट्रीटमेंट
• जिग्स आणि फिक्स्चर्स
• गुणवत्ता नियंत्रण

ट्रेड प्रॅक्टिकल

• मिलिंग काम
• ड्रिलिंग काम
• अ‍ॅडव्हान्स लेथ काम
• कूलंट वापर
• जिग सेटअप
• तपासणी
• प्रोजेक्ट काम

तास: थिअरी: १६० तास | प्रॅक्टिकल: २४० तास

सेमिस्टर ३

ट्रेड थिअरी

• ग्राइंडिंग मशीन
• शेपिंग आणि स्लॉटिंग
• CNC परिचय
• टूल मेंटेनन्स
• मेट्रोलॉजी
• प्रॉडक्शन प्लॅनिंग
• मशीन मेंटेनन्स

ट्रेड प्रॅक्टिकल

• ग्राइंडिंग काम
• शेपिंग काम
• CNC प्रॅक्टिस
• टूल काळजी
• प्रिसिजन मोजमाप
• मेंटेनन्स काम
• प्रोजेक्ट

तास: थिअरी: १६० तास | प्रॅक्टिकल: २४० तास

सेमिस्टर ४

ट्रेड थिअरी

• अ‍ॅडव्हान्स CNC
• विशेष मशिनिंग
• समस्या निवारण
• ऑटोमेशन
• उद्योजकता
• पर्यावरणीय पद्धती
• गुणवत्ता मानके

ट्रेड प्रॅक्टिकल

• अ‍ॅडव्हान्स CNC काम
• हार्ड मटेरियल काम
• समस्या निवारण
• ऑटोमेशन प्रॅक्टिस
• फील्ड ट्रेनिंग
• गुणवत्ता तपासणी
• प्रोजेक्ट

तास: थिअरी: १६० तास | प्रॅक्टिकल: २४० तास

अतिरिक्त घटक

• वर्कशॉप गणित आणि विज्ञान
• इंजिनिअरिंग ड्रॉइंग
• रोजगारक्षम कौशल्ये

मूल्यांकन आणि प्रमाणपत्र

• परीक्षा: थिअरी आणि प्रॅक्टिकल
• मूल्यांकन निकष: अचूकता आणि सुरक्षा
• प्रमाणपत्र: NCVT NTC

करिअर संधी

• नोकरी: मशिनिस्ट (यंत्रकार), CNC ऑपरेटर
• स्वरोजगार: मशीनिंग वर्कशॉप
• पुढील शिक्षण: डिप्लोमा, CNC