मेसन (बिल्डिंग कन्स्ट्रक्टर)

आयटीआय "मेसन (बिल्डिंग कन्स्ट्रक्टर)" ट्रेड अभ्यासक्रम

आयटीआय मेसन (बिल्डिंग कन्स्ट्रक्टर) हा ट्रेड १ वर्षांचा व्यावसायिक प्रशिक्षण कार्यक्रम आहे, जो क्राफ्ट्समन ट्रेनिंग स्कीम (CTS) अंतर्गत आणि नॅशनल कौन्सिल फॉर व्होकेशनल ट्रेनिंग (NCVT) द्वारे संचालित केला जातो. या कोर्समध्ये प्रशिक्षणार्थ्यांना वीट, दगड, काँक्रीट आणि इतर साहित्य वापरून इमारतींचे बांधकाम, दुरुस्ती आणि देखभाल करण्याचे कौशल्य दिले जाते. तसेच प्लास्टरिंग, फ्लोअरिंग आणि फिनिशिंग तंत्रे शिकवली जातात. या अभ्यासक्रमात सैद्धांतिक ज्ञान, प्रात्यक्षिक कौशल्ये आणि रोजगारक्षम कौशल्यांचा समावेश आहे, ज्यामुळे विद्यार्थी बांधकाम क्षेत्रात मेसन, बांधकाम कामगार, सुपरवायझर किंवा स्वयंरोजगार कंत्राटदार म्हणून काम करण्यास सक्षम होतात.

कोर्स ओव्हरव्ह्यू

• कालावधी: १ वर्ष (२ सेमिस्टर, प्रत्येकी ६ महिने)
• NSQF स्तर: लेव्हल ४
• पात्रता: किमान ८वी उत्तीर्ण
• उद्दिष्ट: सुरक्षित, टिकाऊ आणि आकर्षक इमारती बांधण्यासाठी मेसनरी तंत्रांचे प्रशिक्षण देणे

सविस्तर अभ्यासक्रम

१. ट्रेड थिअरी (सैद्धांतिक ज्ञान)

मेसनरीचे तत्त्व, बांधकाम साहित्य आणि बांधकाम तंत्रांचा समावेश आहे.

• सेमिस्टर १
  • मेसनरी परिचय
    • बांधकामातील मेसनची भूमिका, इमारतींचे प्रकार (निवासी, व्यावसायिक)
    • बांधकाम उद्योग: करिअर संधी, सुरक्षा नियम, साइट व्यवस्थापन
    • सुरक्षा: PPE (हेल्मेट, हातमोजे, बूट), साधनांचा वापर
  • बांधकाम साहित्य
    • वीट, दगड, सिमेंट, वाळू, अ‍ॅग्रीगेट, चुनखडी
    • गुणधर्म: मजबुती, टिकाऊपणा
    • साठवण पद्धती
  • साधने आणि उपकरणे
  • वीट आणि ब्लॉक मेसनरी
  • फाउंडेशन आणि भिंती
  • काँक्रीट तंत्रज्ञान
• सेमिस्टर २
  • स्टोन मेसनरी
  • प्लास्टरिंग आणि फिनिशिंग
  • फ्लोअरिंग आणि टाइलिंग
  • वॉटरप्रूफिंग आणि दुरुस्ती
  • कन्स्ट्रक्शन ड्रॉइंग
  • प्रोफेशनल कौशल्ये

२. ट्रेड प्रॅक्टिकल

वर्कशॉप आणि साइटवर प्रात्यक्षिक प्रशिक्षण.

• सेमिस्टर १
  • सुरक्षा सराव
  • साधनांचा वापर
  • वीट बांधकाम
  • काँक्रीट काम
  • फाउंडेशन सराव
  • प्रोजेक्ट काम
• सेमिस्टर २
  • स्टोन मेसनरी
  • प्लास्टरिंग
  • फ्लोअरिंग आणि टाइलिंग
  • वॉटरप्रूफिंग
  • ड्रॉइंग आणि अंदाज
  • प्रोजेक्ट काम

३. वर्कशॉप कॅल्क्युलेशन आणि सायन्स

• क्षेत्रफळ आणि घनफळ गणना
• सिमेंट मिश्रणाचे प्रमाण
• साहित्याचे वैज्ञानिक गुणधर्म

४. इंजिनिअरिंग ड्रॉइंग

• प्लॅन वाचन
• फाउंडेशन आणि सेक्शन ड्रॉइंग

५. रोजगारक्षम कौशल्ये

• कम्युनिकेशन
• टाइम मॅनेजमेंट
• टीमवर्क

मूल्यमापन आणि प्रमाणपत्र

• परीक्षा: थिअरी + प्रॅक्टिकल
• प्रमाणपत्र: NCVT (NTC)
• मूल्यमापन: कामाची गुणवत्ता, अचूकता, प्रोजेक्ट

करिअर संधी

• मेसन
• बांधकाम कामगार
• साइट सुपरवायझर
• स्वयंरोजगार कंत्राटदार

टीप

• हा अभ्यासक्रम NCVT मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार आहे
• नवीनतम माहितीसाठी DGT किंवा ITI पाहा