मेकॅनिक (ट्रॅक्टर)

आयटीआय "मेकॅनिक (ट्रॅक्टर)" ट्रेड अभ्यासक्रम

आयटीआय मेकॅनिक (ट्रॅक्टर) हा ट्रेड १ वर्षांचा व्यावसायिक प्रशिक्षण कार्यक्रम आहे, जो क्राफ्ट्समन ट्रेनिंग स्कीम (CTS) अंतर्गत आणि नॅशनल कौन्सिल फॉर व्होकेशनल ट्रेनिंग (NCVT) द्वारे चालवला जातो. या कोर्समध्ये प्रशिक्षणार्थ्यांना ट्रॅक्टर आणि संबंधित कृषी उपकरणांची दोष तपासणी, दुरुस्ती आणि देखभाल करण्याची कौशल्ये दिली जातात, ज्यामुळे कृषी कामांमध्ये त्यांची कार्यक्षमता सुनिश्चित होते. या अभ्यासक्रमात सैद्धांतिक ज्ञान, प्रात्यक्षिक यांत्रिक कौशल्ये आणि रोजगारक्षम कौशल्यांचा समावेश आहे, ज्यामुळे विद्यार्थी ट्रॅक्टर मेकॅनिक, सर्व्हिस टेक्निशियन किंवा वर्कशॉप सुपरवायझर म्हणून कृषी यंत्रसामग्री कार्यशाळा, डीलरशिप किंवा उत्पादन युनिटमध्ये काम करू शकतात किंवा स्वयंरोजगार सेवा प्रदाता बनू शकतात.

कोर्स ओव्हरव्ह्यू

• कालावधी: १ वर्ष (२ सेमिस्टर, प्रत्येकी ६ महिने)
• NSQF स्तर: लेव्हल ४
• पात्रता: विज्ञान आणि गणितासह किमान १०वी उत्तीर्ण
• उद्दिष्ट: ट्रॅक्टरच्या देखभाल, दुरुस्ती आणि सर्व्हिसिंगमध्ये प्राविण्य मिळवणे

सविस्तर अभ्यासक्रम

१. ट्रेड थिअरी

ट्रॅक्टर मेकॅनिक्स, इंजिन सिस्टीम आणि कृषी यंत्रसामग्रीची मूलभूत तत्त्वे.

• सेमिस्टर १
  • ट्रॅक्टर मेकॅनिक्स परिचय
    • कृषीमध्ये ट्रॅक्टरची भूमिका, प्रकार (2WD, 4WD)
    • उद्योग क्षेत्र: करिअर संधी, सुरक्षा नियम
    • सुरक्षा: PPE (हातमोजे, बूट, गॉगल्स)
  • इंजिनची मूलतत्त्वे
    • इंजिन प्रकार: डिझेल, पेट्रोल
    • कार्यपद्धती: फोर-स्ट्रोक, टू-स्ट्रोक
    • घटक: पिस्टन, क्रॅंकशाफ्ट
  • फ्युएल सिस्टीम
  • कूलिंग आणि ल्युब्रिकेशन
  • साधने आणि मोजमाप उपकरणे
  • इलेक्ट्रिकल सिस्टीम
• सेमिस्टर २
  • ट्रान्समिशन सिस्टीम
  • हायड्रॉलिक सिस्टीम
  • स्टिअरिंग आणि सस्पेन्शन
  • ब्रेकिंग सिस्टीम
  • ट्रॅक्टर अटॅचमेंट्स
  • प्रोफेशनल स्किल्स

२. ट्रेड प्रॅक्टिकल

• सुरक्षा सराव
• साधनांचा वापर
• इंजिन मेंटेनन्स
• फ्युएल सिस्टीम काम
• इलेक्ट्रिकल काम
• प्रोजेक्ट काम

३. वर्कशॉप कॅल्क्युलेशन आणि सायन्स

• टॉर्क, इंधन वापर
• दाब आणि घर्षण
• साहित्याचे गुणधर्म

४. इंजिनिअरिंग ड्रॉइंग

• इंजिन ड्रॉइंग
• हायड्रॉलिक सर्किट
• वायरिंग डायग्राम

५. रोजगारक्षम कौशल्ये

• कम्युनिकेशन
• टाइम मॅनेजमेंट
• आयटी स्किल्स
• उद्योजकता

मूल्यमापन आणि प्रमाणपत्र

• परीक्षा: थिअरी + प्रॅक्टिकल
• प्रमाणपत्र: NCVT (NTC)
• मूल्यमापन: कार्यक्षमता आणि प्रोजेक्ट

करिअर संधी

• ट्रॅक्टर मेकॅनिक
• सर्व्हिस टेक्निशियन
• वर्कशॉप सुपरवायझर
• स्वयंरोजगार

टीप

• हा अभ्यासक्रम NCVT मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार आहे
• नवीनतम माहितीसाठी DGT किंवा ITI पाहा