डेटा एंट्री ऑपरेटर

ITI "डेटा एंट्री ऑपरेटर" ट्रेड अभ्यासक्रम

ITI "डेटा एंट्री ऑपरेटर" हा ट्रेड क्राफ्ट्समन ट्रेनिंग स्कीम (CTS) अंतर्गत एक वर्षाचा व्यावसायिक प्रशिक्षण कार्यक्रम आहे, जो नॅशनल कौन्सिल फॉर व्होकेशनल ट्रेनिंग (NCVT) द्वारे संचालित केला जातो. या कोर्समध्ये प्रशिक्षणार्थींना टायपिंग, डेटा एंट्री, संगणक अनुप्रयोग आणि मूलभूत कार्यालयीन प्रशासन यांसारखी कौशल्ये दिली जातात, ज्यामुळे ते डिजिटल डेटाचे कार्यक्षम व्यवस्थापन करू शकतात. या अभ्यासक्रमात सैद्धांतिक ज्ञान, प्रत्यक्ष डेटा प्रक्रिया कौशल्ये आणि रोजगारयोग्यता प्रशिक्षणाचा समावेश आहे, ज्यामुळे विद्यार्थ्यांना सरकारी कार्यालये, खासगी कंपन्या किंवा फ्रीलान्स संधींमध्ये डेटा एंट्री ऑपरेटर, संगणक ऑपरेटर किंवा कार्यालयीन सहाय्यक म्हणून काम करण्यासाठी तयार केले जाते.

कोर्सचा आढावा

• कालावधी: 1 वर्ष (2 सत्रे, प्रत्येक 6 महिने)
• NSQF स्तर: स्तर 4
• पात्रता: किमान 10 वी उत्तीर्ण (किंवा समतुल्य)
• उद्दिष्ट: आधुनिक सॉफ्टवेअर साधनांचा वापर करून अचूक व कार्यक्षम डेटा एंट्री, संगणक संचालन आणि कार्यालयीन दस्तऐवजीकरण यामध्ये प्रशिक्षण देणे.

सविस्तर अभ्यासक्रम

1. ट्रेड थिअरी (सैद्धांतिक ज्ञान)

डेटा एंट्री आणि संगणक संचालनाच्या मूलभूत संकल्पना समाविष्ट आहेत.

• सेमिस्टर 1
  • डेटा एंट्रीची ओळख
    • डेटा एंट्री ऑपरेटरची भूमिका आणि महत्त्व.
    • डेटा प्रक्रिया आणि कार्यालयांमधील त्याचा उपयोग.
    • डेटाचे प्रकार: टेक्स्ट, संख्यात्मक, अल्फान्यूमेरिक.
  • संगणकाची मूलभूत माहिती
    • संगणक हार्डवेअरची मूलभूत माहिती: CPU, मॉनिटर, कीबोर्ड, माउस.
    • ऑपरेटिंग सिस्टमची ओळख: Windows आणि Linux ची मूलभूत माहिती.
    • फाइल व्यवस्थापन: फाइल आणि फोल्डर तयार करणे, सेव्ह करणे आणि व्यवस्थापित करणे.
  • टायपिंग कौशल्ये
    • कीबोर्ड लेआउट: QWERTY, बोटांची योग्य स्थिती.
    • टायपिंग तंत्र: टच टायपिंग, गती आणि अचूकता.
    • सामान्य टायपिंग चुका आणि त्यांचे दुरुस्ती उपाय.
  • ऑफिस सॉफ्टवेअरची मूलभूत माहिती
    • MS Office ची ओळख: Word, Excel, PowerPoint.
    • वर्ड प्रोसेसिंग: टेक्स्ट फॉरमॅटिंग, टेबल, पेज लेआउट.
    • स्प्रेडशीट: मूलभूत सूत्रे, डेटा सॉर्टिंग आणि फिल्टरिंग.
  • सुरक्षा आणि एर्गोनॉमिक्स
    • कार्यस्थळ सुरक्षा: विद्युत उपकरणे सुरक्षितपणे वापरणे.
    • एर्गोनॉमिक्स: योग्य बसण्याची पद्धत, कीबोर्ड आणि स्क्रीनची योग्य मांडणी.
    • डेटा सुरक्षा: पासवर्ड आणि बॅकअपचे महत्त्व.
• सेमिस्टर 2
  • उन्नत डेटा एंट्री तंत्र
    • मोठ्या डेटासेटचे व्यवस्थापन: डेटा व्हॅलिडेशन आणि त्रुटी तपासणी.
    • विविध स्त्रोतांमधून डेटा एंट्री: हस्तलिखित किंवा स्कॅन केलेली कागदपत्रे.
    • गती वाढवणे: प्रति मिनिट 30–40 शब्द (WPM) साध्य करणे.
  • ऑफिस ऑटोमेशन साधने
    • प्रगत MS Word: मेल मर्ज, टेम्पलेट्स, मॅक्रोज.
    • प्रगत MS Excel: चार्ट, पिव्होट टेबल्स, मूलभूत फंक्शन्स (SUM, AVERAGE).
    • MS PowerPoint: प्रेझेंटेशन तयार करणे आणि स्लाइड ट्रांझिशन्स.
  • इंटरनेट आणि ईमेल
    • इंटरनेटची मूलभूत माहिती: ब्राउझिंग, शोध, फाइल डाउनलोड.
    • ईमेल व्यवस्थापन: ईमेल लिहिणे, पाठवणे आणि फाइल जोडणे.
    • ऑनलाइन डेटा एंट्री: क्लाउड आधारित साधने जसे Google Sheets.
  • डेटा व्यवस्थापन
    • डेटाबेस संकल्पना: MS Access, टेबल्स आणि क्वेरीजची ओळख.
    • डेटा बॅकअप आणि पुनर्प्राप्ती तंत्र.
    • डेटा गोपनीयता आणि अखंडता राखणे.
  • व्यावसायिक कौशल्ये
    • वेळ व्यवस्थापन: डेटा एंट्रीची अंतिम मुदत पूर्ण करणे.
    • कार्यालयीन प्रशासन: फाइलिंग आणि रेकॉर्ड ठेवण्याची मूलभूत माहिती.
    • ग्राहक संवाद: डेटा संबंधित प्रश्न हाताळणे.