डेटाबेस सिस्टम असिस्टंट

आयटीआय "डेटाबेस सिस्टम असिस्टंट" ट्रेड अभ्यासक्रम

आयटीआय "डेटाबेस सिस्टम असिस्टंट" हा ट्रेड एक वर्षांचा व्यावसायिक प्रशिक्षण कार्यक्रम आहे, जो Craftsman Training Scheme (CTS) अंतर्गत चालविला जातो आणि National Council for Vocational Training (NCVT) द्वारे नियंत्रित केला जातो. या कोर्समध्ये प्रशिक्षणार्थींना डेटाबेस सिस्टम इन्स्टॉल करणे, कॉन्फिगर करणे आणि व्यवस्थापित करणे, सानुकूलित डेटाबेस फाइल्स तयार करणे आणि Microsoft Access, MySQL तसेच ओपन-सोर्स सॉफ्टवेअर वापरून ऑनलाइन डेटाबेस अ‍ॅप्लिकेशन डिझाइन करण्याची कौशल्ये शिकवली जातात. यामध्ये मूलभूत वेब डेव्हलपमेंट आणि नेटवर्क कॉन्फिगरेशन कौशल्यांचाही समावेश आहे. हा अभ्यासक्रम सैद्धांतिक ज्ञान, व्यावहारिक डेटाबेस व्यवस्थापन कौशल्ये आणि रोजगारक्षमतेसाठी प्रशिक्षण यांचा समावेश करतो, ज्यामुळे विद्यार्थी आयटी आणि औद्योगिक क्षेत्रात डेटाबेस सहाय्यक, सिस्टम सपोर्ट कर्मचारी किंवा कनिष्ठ डेटाबेस प्रशासक म्हणून काम करण्यास तयार होतात.

कोर्सचा आढावा

• कालावधी: 1 वर्ष (2 सत्रे, प्रत्येक 6 महिने)
• NSQF स्तर: स्तर 4
• पात्रता: किमान 12वी उत्तीर्ण (विज्ञान आणि गणितासह) किंवा समतुल्य
• उद्दिष्ट: डेटाबेस सिस्टमचे व्यवस्थापन, डेटा सुरक्षित ठेवणे आणि मूलभूत ऑनलाइन डेटाबेस अ‍ॅप्लिकेशन विकसित करण्यासाठी प्रशिक्षण देणे, ज्यामुळे आयटी क्षेत्रात रोजगाराच्या संधी निर्माण होतील.

सविस्तर अभ्यासक्रम

1. ट्रेड थिअरी (सैद्धांतिक ज्ञान)

डेटाबेस सिस्टम आणि संबंधित तंत्रज्ञानाच्या मूलभूत संकल्पना समाविष्ट आहेत.

• सत्र 1
  • डेटाबेस सिस्टमची ओळख
    • डेटा, माहिती आणि डेटाबेस यांची संकल्पना.
    • Database Management System (DBMS) चे प्रकार: RDBMS, OODBMS, NoSQL.
    • डेटाबेस सिस्टम असिस्टंटची भूमिका आणि जबाबदाऱ्या.
  • कॉम्प्युटर मूलभूत ज्ञान
    • कॉम्प्युटर सिस्टमचे मूलभूत घटक: हार्डवेअर आणि सॉफ्टवेअर.
    • Operating System: Windows आणि Linux चे मूलभूत ज्ञान, इंस्टॉलेशन आणि कॉन्फिगरेशन.
    • फाइल व्यवस्थापन आणि सिस्टम युटिलिटीज.
  • ऑफिस प्रोडक्टिविटी टूल्स
    • Microsoft Word: दस्तऐवज तयार करणे, फॉरमॅटिंग आणि संपादन.
    • Microsoft Excel: वर्कशीट, सूत्रे, चार्ट आणि डेटा विश्लेषण.
    • Microsoft PowerPoint: सादरीकरण तयार करणे.
  • डेटाबेस संकल्पना
    • Microsoft Access परिचय: डेटाबेस तयार करणे, टेबल्स आणि क्वेरीज.
    • Relational Database संकल्पना: Primary Key, Foreign Key आणि Normalization.
    • मूलभूत SQL कमांड: SELECT, INSERT, UPDATE, DELETE.
  • नेटवर्किंगची मूलभूत माहिती
    • कॉम्प्युटर नेटवर्कची ओळख: LAN, WAN आणि इंटरनेट.
    • नेटवर्क कॉन्फिगरेशन: IP Addressing आणि ब्राउझिंग सेटअप.
    • नेटवर्क सुरक्षा: Firewall आणि User Authentication.
• सत्र 2
  • प्रगत डेटाबेस व्यवस्थापन
    • MySQL: इंस्टॉलेशन, कॉन्फिगरेशन आणि प्रशासन.
    • SQL Server मूलभूत माहिती आणि XML डेटा एकत्रीकरण.
    • डेटाबेस डिझाइन तत्त्वे: ER Diagram आणि Relational Schema.
  • डेटाबेससाठी वेब डेव्हलपमेंट
    • HTML आणि PHP वापरून डेटाबेससाठी वेब पृष्ठ तयार करणे.
    • वेब सर्व्हरची मूलभूत माहिती (उदा. Apache).
    • ओपन-सोर्स डेटाबेस टूल्सचा परिचय.
  • डेटाबेस सुरक्षा
    • सुरक्षा धोके: डेटा चोरी आणि अनधिकृत प्रवेश.
    • सुरक्षा अंमलबजावणी: User Role, Permissions आणि Encryption.
    • Backup आणि Recovery तंत्र.
  • रिपोर्टिंग आणि साधने
    • डेटाबेसमधील डेटावरून अहवाल तयार करणे.
    • Microsoft Access मध्ये Macro आणि Visual Basic वापरणे.
    • डेटा विश्लेषणाची मूलभूत माहिती.
  • उदयोन्मुख तंत्रज्ञान
    • क्लाऊड डेटाबेसचा आढावा.
    • Big Data आणि डेटाबेस सिस्टममध्ये त्याचे महत्त्व.