डेस्क टॉप पब्लिशिंग ऑपरेटर

ITI "डेस्क टॉप पब्लिशिंग ऑपरेटर" ट्रेड अभ्यासक्रम 

ITI "डेस्क टॉप पब्लिशिंग ऑपरेटर" हा ट्रेड क्राफ्ट्समन ट्रेनिंग स्कीम (CTS) अंतर्गत एक वर्षाचा व्यावसायिक प्रशिक्षण कार्यक्रम आहे, जो नॅशनल कौन्सिल फॉर व्होकेशनल ट्रेनिंग (NCVT) द्वारे संचालित केला जातो. या कोर्समध्ये प्रशिक्षणार्थींना डेस्कटॉप पब्लिशिंग सॉफ्टवेअरचा वापर करून ब्रोशर, पुस्तके आणि पोस्टर्स यांसारखी प्रिंटसाठी तयार सामग्री डिझाइन करणे, फॉरमॅट करणे आणि तयार करण्याची कौशल्ये दिली जातात. या अभ्यासक्रमात सैद्धांतिक ज्ञान, व्यावहारिक डिझाइन कौशल्ये आणि रोजगाराभिमुख प्रशिक्षण समाविष्ट आहे, ज्यामुळे विद्यार्थी प्रिंटिंग प्रेस, जाहिरात संस्था किंवा फ्रीलान्स क्षेत्रात DTP ऑपरेटर, ग्राफिक डिझायनर किंवा लेआउट आर्टिस्ट म्हणून काम करण्यासाठी तयार होतात.

कोर्सचा आढावा

• कालावधी: 1 वर्ष (2 सेमिस्टर, प्रत्येक 6 महिने)
• NSQF स्तर: स्तर 4
• पात्रता: किमान 10 वी उत्तीर्ण (किंवा समकक्ष)
• उद्दिष्ट: DTP साधने आणि तंत्रांचा वापर करून व्यावसायिक लेआउट तयार करणे, टायपसेटिंग करणे आणि मुद्रणासाठी डिजिटल फाइल्स तयार करण्याचे प्रशिक्षण देणे.

सविस्तर अभ्यासक्रम

1. ट्रेड थिअरी (सैद्धांतिक ज्ञान)

डेस्कटॉप पब्लिशिंग आणि डिझाइनच्या मूलभूत संकल्पना समाविष्ट आहेत.

• सेमिस्टर 1
  • डेस्कटॉप पब्लिशिंगची ओळख
    • प्रकाशन क्षेत्रात DTP ऑपरेटरची भूमिका आणि महत्त्व.
    • प्रिंटिंग आणि प्रकाशन उद्योगाचा आढावा.
    • प्रकाशनांचे प्रकार: पुस्तके, मासिके, ब्रोशर, फ्लायर्स.
  • कॉम्प्युटर मूलतत्त्वे
    • कॉम्प्युटर हार्डवेअरची मूलभूत माहिती: CPU, मॉनिटर, प्रिंटर, स्कॅनर.
    • ऑपरेटिंग सिस्टीम: Windows ची मूलभूत माहिती, फाइल व्यवस्थापन.
    • DTP सॉफ्टवेअरची ओळख: Adobe PageMaker, CorelDRAW, MS Publisher.
  • टायपोग्राफी आणि डिझाइन मूलतत्त्वे
    • फॉन्टचे प्रकार: serif, sans-serif, decorative; फॉन्ट आकार आणि शैली.
    • डिझाइनची तत्त्वे: balance, alignment, contrast, proximity.
    • रंग सिद्धांत: RGB, CMYK आणि प्रिंटसाठी रंग जुळवणी.
  • ऑफिस सॉफ्टवेअर
    • MS Word: डॉक्युमेंट फॉरमॅटिंग, टेबल्स, टेम्पलेट्स.
    • MS Excel: प्रकाशनासाठी डेटा व्यवस्थापन.
    • MS PowerPoint: मूलभूत लेआउट आणि सादरीकरणे तयार करणे.
  • सुरक्षा आणि देखभाल
    • कार्यस्थळ सुरक्षा: प्रिंटर, स्कॅनर आणि कॉम्प्युटर हाताळणे.
    • एर्गोनॉमिक्स: दीर्घकाळ संगणक वापरासाठी योग्य बसण्याची पद्धत.
    • DTP उपकरणांची मूलभूत देखभाल: प्रिंटर साफ करणे, समस्या निवारण.
• सेमिस्टर 2
  • प्रगत DTP सॉफ्टवेअर
    • Adobe InDesign: लेआउट, मास्टर पेज, टेक्स्ट थ्रेडिंग.
    • Adobe Photoshop: प्रतिमा संपादन, आकार बदल, रंग सुधारणा.
    • CorelDRAW: व्हेक्टर ग्राफिक्स, लोगो डिझाइन, चित्रांकन.
  • प्रि-प्रेस आणि प्रिंटिंग तंत्रज्ञान
    • फाइल तयारी: रिझोल्यूशन (DPI), ब्लीड, क्रॉप मार्क्स.
    • प्रिंटिंगचे प्रकार: ऑफसेट, डिजिटल आणि स्क्रीन प्रिंटिंग.
    • प्रिंटिंगपूर्वी प्रूफरीडिंग आणि गुणवत्ता तपासणी.
  • ग्राफिक डिझाइन तंत्र
    • बहुपृष्ठ दस्तऐवजांचे लेआउट तयार करणे: पुस्तके, मासिके.
    • प्रचार साहित्य डिझाइन करणे: पोस्टर, बॅनर, व्हिजिटिंग कार्ड.
    • प्रतिमा संपादन: cropping, layering आणि effects लागू करणे.
  • इंटरनेट आणि डिजिटल पब्लिशिंग
    • इंटरनेटचे मूलभूत ज्ञान: फॉन्ट, प्रतिमा आणि टेम्पलेट डाउनलोड करणे.
    • ईमेल: प्रिंटसाठी तयार फाइल क्लायंट किंवा प्रिंटरला पाठवणे.
    • ई-पब्लिशिंगची ओळख: PDF, eBooks आणि वेब लेआउट.