ફાયર ટેક્નોલોજી અને ઇન્ડસ્ટ્રીયલ સેફ્ટી મેનેજમેન્ટ

ITI "ફાયર ટેક્નોલોજી અને ઇન્ડસ્ટ્રીયલ સેફ્ટી મેનેજમેન્ટ" ટ્રેડ સિલેબસ

ITI "ફાયર ટેક્નોલોજી અને ઇન્ડસ્ટ્રીયલ સેફ્ટી મેનેજમેન્ટ" ટ્રેડ Craftsman Training Scheme (CTS) હેઠળનો એક વર્ષનો વ્યાવસાયિક તાલીમ કાર્યક્રમ છે, જે National Council for Vocational Training (NCVT) દ્વારા સંચાલિત છે. આ કોર્સ તાલીમાર્થીઓને આગ નિવારણ, અગ્નિશામક પદ્ધતિઓ, ઔદ્યોગિક સુરક્ષા પ્રક્રિયાઓ અને આપાતકાલીન પ્રતિસાદ અંગેની કુશળતા આપે છે જેથી ઉદ્યોગોમાં સુરક્ષા ધોરણોનું પાલન થઈ શકે. આ સિલેબસમાં સિદ્ધાંત જ્ઞાન, પ્રાયોગિક અગ્નિશામક અને સુરક્ષા કુશળતા તથા રોજગારક્ષમતા તાલીમનો સમાવેશ થાય છે, જે વિદ્યાર્થીઓને ફાયર ટેકનિશિયન, સેફ્ટી ઓફિસર અથવા ઇન્સ્પેક્ટર તરીકે તૈયાર કરે છે.

કોર્સનો અવલોકન

• અવધિ: 1 વર્ષ (2 સેમેસ્ટર, દરેક 6 મહિના)
• NSQF લેવલ: લેવલ 4
• લાયકાત: ઓછામાં ઓછું 10મું ધોરણ (વિજ્ઞાન અને ગણિત સાથે)
• ઉદ્દેશ્ય: ફાયર ટેક્નોલોજી, ઔદ્યોગિક સુરક્ષા અને આપાતકાલીન પ્રતિસાદમાં તાલીમ આપવી.

વિગતવાર સિલેબસ વિભાગ

1. ટ્રેડ થિયરી (સિદ્ધાંત જ્ઞાન)

ફાયર ટેક્નોલોજી અને ઔદ્યોગિક સુરક્ષા અંગેના મૂળભૂત સિદ્ધાંતો.

• સેમેસ્ટર 1
  • ફાયર ટેક્નોલોજીનો પરિચય
  • આગની વ્યાખ્યા અને મહત્વ
  • આગના પ્રકાર: A, B, C, D, E
  • ફાયર ટ્રાયએંગલ: ઇંધણ, ઓક્સિજન, ગરમી
  • અગ્નિશામક સાધનો
  • એક્સ્ટિંગ્વિશર: પાણી, ફોમ, CO₂, ડ્રાય પાવડર
  • ફાયર હોઝ, હાઇડ્રન્ટ, પંપ
  • PPE: હેલ્મેટ, ગ્લોવ્સ, શ્વાસ સાધન
  • આગ નિવારણ
  • ઇગ્નિશન સ્રોતો
  • ઔદ્યોગિક જોખમો
  • નિવારણ પદ્ધતિઓ
  • ઔદ્યોગિક સુરક્ષા
  • જોખમો: મિકેનિકલ, ઇલેક્ટ્રિકલ
  • સુરક્ષા ચિહ્નો
  • પ્રથમ સારવાર
  • સુરક્ષા નિયમો
  • નેશનલ બિલ્ડિંગ કોડ
  • સેફ્ટી ઓડિટ
  • PPE ઉપયોગ
• સેમેસ્ટર 2
  • અદ્યતન અગ્નિશામક પદ્ધતિઓ
  • સ્પ્રિંકલર સિસ્ટમ
  • એવેક્યુએશન પ્રક્રિયા
  • મોટા આગના કેસો
  • સેફ્ટી મેનેજમેન્ટ
  • રિસ્ક એસેસમેન્ટ
  • ISO 45001
  • અકસીડન્ટ એનાલિસિસ
  • આપાતકાલીન પ્રતિસાદ
  • ડ્રિલ અને એવેક્યુએશન
  • હેઝાર્ડસ મટિરિયલ
  • રેસ્ક્યુ ટીમ
  • પર્યાવરણ સુરક્ષા
  • પ્રદૂષણ નિયંત્રણ
  • વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ
  • પ્રોફેશનલ સ્કિલ્સ
  • ટીમવર્ક
  • કમ્યુનિકેશન
  • કેરિયર અવસર

2. ટ્રેડ પ્રેક્ટિકલ

• એક્સ્ટિંગ્વિશર ચલાવવું
• ફાયર ડ્રિલ કરવી
• પ્રથમ સારવાર
• સેફ્ટી ચેકલિસ્ટ બનાવવું

3. વર્કશોપ કેલ્ક્યુલેશન અને સાયન્સ

• પાણી દબાણ ગણતરી
• તાપ અને ગેસ નિયમો
• ફાયર લોડ ગણતરી

4. એન્જિનિયરિંગ ડ્રોઇંગ

• ફાયર સિસ્ટમ લેઆઉટ
• એવેક્યુએશન પ્લાન

5. રોજગારક્ષમતા કુશળતા

• કમ્યુનિકેશન સ્કિલ્સ
• સમય વ્યવસ્થાપન
• IT સ્કિલ્સ

મૂલ્યાંકન અને પ્રમાણપત્ર

• સેમેસ્ટર પરીક્ષા
• NTC પ્રમાણપત્ર
• પ્રોજેક્ટ આધારિત મૂલ્યાંકન

કેરિયર તકો

• ફાયર ટેકનિશિયન
• સેફ્ટી ઓફિસર
• ઇન્સ્પેક્ટર

નોંધ

• NCVT માર્ગદર્શિકા અનુસાર
• વધુ માહિતી માટે DGT જુઓ