ITI સિલાઈ ટેકનોલોજી ટ્રેડનો અભ્યાસક્રમ

ITI સિલાઈ ટેકનોલોજી ટ્રેડનો અભ્યાસક્રમ

ITI "સિલાઈ ટેકનોલોજી" ટ્રેડ એ ક્રાફ્ટ્સમેન ટ્રેનિંગ સ્કીમ (CTS) હેઠળ નેશનલ કાઉન્સિલ ફોર વોકેશનલ ટ્રેનિંગ (NCVT) દ્વારા સંચાલિત એક વર્ષનો વ્યાવસાયિક તાલીમ કાર્યક્રમ છે. આ કોર્સ તાલીમાર્થીઓને સિલાઈ મશીન ચલાવવા, કપડાં સીવવા તથા ઉદ્યોગના ધોરણો અનુસાર મૂળભૂત સમારકામ અને કપડાંમાં ફેરફાર કરવાની કુશળતા પ્રદાન કરે છે. અભ્યાસક્રમમાં સૈદ્ધાંતિક જ્ઞાન, વ્યવહારિક સિલાઈ કુશળતા અને રોજગારલક્ષી તાલીમનો સમાવેશ થાય છે, જે વિદ્યાર્થીઓને ટેક્સટાઇલ ઉદ્યોગ, ગાર્મેન્ટ ફેક્ટરીઓ અથવા સ્વરોજગાર ક્ષેત્રમાં સિલાઈ મશીન ઓપરેટર, દરજી અથવા ગાર્મેન્ટ પ્રોડક્શન આસિસ્ટન્ટ તરીકે કામ કરવા માટે તૈયાર કરે છે.

કોર્સનો સંક્ષિપ્ત પરિચય

• અવધિ: 1 વર્ષ (2 સેમેસ્ટર, દરેક 6 મહિના)
• NSQF સ્તર: સ્તર 4
• લાયકાત: ઓછામાં ઓછું ધોરણ 10 પાસ (અથવા સમકક્ષ)
• ઉદ્દેશ્ય: ગુણવત્તાયુક્ત કપડાંનું ઉત્પાદન કરવા અને બજારની માંગ પૂરી કરવા માટે વ્યક્તિઓને સિલાઈની તકનીકો, ગાર્મેન્ટ કન્સ્ટ્રક્શન અને મશીન મેન્ટેનન્સમાં તાલીમ આપવી.

વિગતવાર અભ્યાસક્રમ

1. ટ્રેડ થિયરી (સૈદ્ધાંતિક જ્ઞાન)

સિલાઈ અને ગાર્મેન્ટ બનાવટના મૂળભૂત ખ્યાલોને આવરી લે છે.

• સેમેસ્ટર 1
  
  • સિલાઈ ટેકનોલોજીનો પરિચય
    
    • સિલાઈ અને ગાર્મેન્ટ ઉદ્યોગનો પરિચય.
    • સિલાઈ વ્યવસાયી તરીકેની ભૂમિકા અને જવાબદારીઓ.
    • કાપડના પ્રકારો: કપાસ, રેશમ, ઊન, સિન્થેટિક – ગુણધર્મો અને ઉપયોગ.
  • સિલાઈના સાધનો અને ઉપકરણો
    
    • સિલાઈ મશીનો: પ્રકારો (મેન્યુઅલ, ઇલેક્ટ્રિક, ઔદ્યોગિક), ભાગો અને કાર્યો.
    • સાધનો: સોય, દોરા, કાતર, માપવાની ફીત, પિન.
    • જાળવણી: સિલાઈ મશીનમાં તેલ નાખવું, સફાઈ કરવી અને સમસ્યાઓનું નિરાકરણ કરવું.
  • મૂળભૂત સિલાઈ તકનીકો
    
    • હાથથી સિલાઈ: રનિંગ સ્ટિચ, બેકસ્ટિચ, હેમિંગ.
    • મશીનથી સિલાઈ: સ્ટ્રેઇટ સ્ટિચ, ઝિગઝેગ, ઓવરલોક.
    • સીમ અને ફિનિશિંગ: પ્લેન સીમ, ફ્રેન્ચ સીમ, કિનારી ફિનિશિંગ.
  • માપ અને પેટર્ન બનાવટ
    
    • શરીરના માપ: છાતી, કમર, હિપ, લંબાઈ.
    • મૂળભૂત પેટર્ન બનાવટ: બોડિસ, સ્કર્ટ, સ્લીવ.
    • કાપડ કાપવું: લેઆઉટ, માર્કિંગ, સીમ માટે વધારાનું માપ.
  • સલામતી અને સ્વચ્છતા
    
    • કાર્યસ્થળની સલામતી: સોય, મશીન અને વિદ્યુત ઉપકરણો સંભાળતી વખતે સાવચેતી.
    • વ્યક્તિગત સ્વચ્છતા: સ્વચ્છ હાથ અને યોગ્ય કામકાજના વસ્ત્રો.
    • એર્ગોનોમિક્સ: સિલાઈ કરતી વખતે યોગ્ય મુદ્રા જાળવવી.
• સેમેસ્ટર 2
  
  • અદ્યતન સિલાઈ તકનીકો
    
    • કપડાં સીવવા: શર્ટ, ટ્રાઉઝર, ડ્રેસ, કુર્તા.
    • વિવિધ ભાગો જોડવા: કોલર, કફ, ખિસ્સા, ઝિપર.
    • કપડાંમાં ફેરફાર અને સમારકામ: કદ બદલવું, પેચ લગાવવું, ફાટેલું સમારવું.
  • ગાર્મેન્ટ કન્સ્ટ્રક્શન
    
    • બાળકોના, મહિલાઓના અને પુરુષોના કપડાંનું નિર્માણ.
    • ફિનિશિંગ તકનીકો: હેમિંગ, બાઇન્ડિંગ, બટનહોલ બનાવવું.
    • ગુણવત્તા નિયંત્રણ: સિલાઈ, ફિટિંગ અને ફિનિશિંગની તપાસ.
  • ટેક્સટાઇલનું જ્ઞાન
    
    • કાપડની તૈયારી: ધોવું, ઇસ્ત્રી કરવી, સંકોચન.
    • કાપડની ખામીઓ: ડાઘ, ફાટવું, વણાટની ખામીઓ.
    • વિવિધ કાપડ માટે યોગ્ય દોરા અને સોયની પસંદગી.
  • સિલાઈ મશીનનું સંચાલન
    
    • ઔદ્યોગિક સિલાઈ મશીનોનું સંચાલન: ઝડપનું નિયંત્રણ, દોરો પરોવવો.
    • વિશેષ જોડાણો: બટનહોલર, ઝિપર ફૂટ, એમ્બ્રોઇડરી ફૂટ.
    • મશીનોની પ્રિવેન્ટિવ મેન્ટેનન્સ અને નાના સમારકામ.
  • વ્યાવસાયિક કુશળતા
    
    • સમય વ્યવસ્થાપન: ઓર્ડર કાર્યક્ષમ રીતે પૂર્ણ કરવા.
    • ઉદ્યોગસાહસિકતા: ટેલરિંગ યુનિટ અથવા બૂટિક શરૂ કરવું.
    • બજારના પ્રવાહો: કસ્ટમ કપડાં અને તૈયાર કપડાંની માંગ.

2. ટ્રેડ પ્રેક્ટિકલ (વ્યવહારિક કુશળતા)

વ્યવહારિક સિલાઈ અને ગાર્મેન્ટ બનાવવાની કુશળતા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.

• સેમેસ્ટર 1
  
  • મૂળભૂત સિલાઈનો અભ્યાસ
    
    • કાપડ પર હાથથી સિલાઈનો અભ્યાસ: રનિંગ, બેકસ્ટિચ, હેમિંગ.
    • સિલાઈ મશીનનું સંચાલન: સ્ટ્રેઇટ અને ઝિગઝેગ સ્ટિચ.
    • મૂળભૂત સીમની સિલાઈ: પ્લેન, ફ્લેટ અને કિનારી ફિનિશિંગ.
  • પેટર્ન અને કટિંગ
    
    • શરીરના માપ ચોકસાઈપૂર્વક લેવા.
    • સરળ કપડાં માટે પેટર્ન તૈયાર કરવી અને કાપવી (જેમ કે એપ્રન, ટોપ).
    • મૂળભૂત કપડું સીવવું: એપ્રન અથવા તકિયાનો કવર.
  • મશીન હેન્ડલિંગ
    
    • સિલાઈ મશીનમાં દોરો પરોવવો અને મશીન તૈયાર કરવું.
    • વિવિધ કાપડ માટે ટેન્શન અને સ્ટિચની લંબાઈ ગોઠવવી.
    • સિલાઈ મશીનની સફાઈ કરવી અને તેમાં તેલ નાખવું.
  • પ્રોજેક્ટ વર્ક
    
    • શરૂઆતથી અંત સુધી એક સરળ કપડું સીવવું (જેમ કે સ્કર્ટ અથવા શર્ટ).
    • માપ અને પેટર્ન સાથે પ્રક્રિયાનું દસ્તાવેજીકરણ કરવું.
• સેમેસ્ટર 2
  
  • અદ્યતન સિલાઈ
    
    • સંપૂર્ણ કપડાં સીવવા: શર્ટ, ટ્રાઉઝર, ડ્રેસ.
    • કપડાંમાં કોલર, કફ અને ઝિપર જોડવા.
    • કપડાંમાં ફેરફાર કરવો: લંબાઈ ઘટાડવી, કદ બદલવું.
  • ગાર્મેન્ટ ફિનિશિંગ
    
    • બટનહોલ બનાવવા અને બટન લગાવવા.
    • કપડાંની કિનારીઓ પર હેમિંગ અને બાઇન્ડિંગ કરવું.
    • ગુણવત્તાની તપાસ: સિલાઈ, ગોઠવણી અને ફિટિંગ.
  • ઔદ્યોગિક મશીન પ્રેક્ટિસ
    
    • મોટા પાયે સિલાઈ માટે ઔદ્યોગિક સિલાઈ મશીન ચલાવવું.
    • વિશેષ જોડાણોનો ઉપયોગ: બટનહોલર, ઝિપર ફૂટ.
    • મશીનની નાની ખામીઓનું સમારકામ (જેમ કે સોય તૂટવી, દોરો અટવાઈ જવો).
  • પ્રોજેક્ટ વર્ક
    
    • સંપૂર્ણ કપડાંનો સેટ તૈયાર કરવો (જેમ કે કુર્તા-પાયજામા અથવા ડ્રેસ).
    • ઉત્પાદન પ્રક્રિયા અને ગુણવત્તા તપાસ અંગે અહેવાલ રજૂ કરવો.

3. વર્કશોપ કેલ્ક્યુલેશન અને સાયન્સ

સિલાઈના કાર્યો માટે જરૂરી ગાણિતિક અને વૈજ્ઞાનિક આધાર પૂરો પાડે છે.

• સેમેસ્ટર 1
  
  • અંકગણિત: કાપડની જરૂરિયાત અને સીમ માટે જરૂરી વધારાની જગ્યા ગણવી.
  • માપ: ઇંચને સેન્ટીમીટરમાં રૂપાંતરિત કરવું, કાપડની લંબાઈનો અંદાજ લગાવવો.
  • ભૂમિતિ: પેટર્ન બનાવવી અને કાપવા માટેના ખૂણાઓની ગણતરી કરવી.
• સેમેસ્ટર 2
  
  • ગણતરી: કપડાંની કિંમત અને ઉત્પાદન સમયનો અંદાજ.
  • વિજ્ઞાન: કાપડનું સંકોચન અને દોરાના ટેન્શનનું ભૌતિકશાસ્ત્ર.
  • તર્ક: કાપડનો બગાડ ઓછો કરવા માટે લેઆઉટને યોગ્ય રીતે ગોઠવવો.

4. એન્જિનિયરિંગ ડ્રોઇંગ

ગાર્મેન્ટ પેટર્ન માટે ટેકનિકલ ડ્રોઇંગ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.

• સેમેસ્ટર 1: મૂળભૂત પેટર્નના સ્કેચ બનાવવા (બોડિસ, સ્લીવ, સ્કર્ટ).
• સેમેસ્ટર 2: વિગતવાર ગાર્મેન્ટ કન્સ્ટ્રક્શન ડાયાગ્રામ તૈયાર કરવા.

5. એમ્પ્લોયેબિલિટી સ્કિલ્સ

રોજગાર માટેની તૈયારી અને સોફ્ટ સ્કિલ્સને વિકસાવે છે.

• સેમેસ્ટર 1
  
  • સંચાર કુશળતા: ગ્રાહકો અને સપ્લાયરો સાથે વાતચીત કરવી.
  • સમય વ્યવસ્થાપન: સિલાઈના કામની સમયમર્યાદા પૂરી કરવી.
  • મૂળભૂત IT કુશળતા: ઓર્ડર અને માપનો રેકોર્ડ રાખવો.
• સેમેસ્ટર 2
  
  • ઉદ્યોગસાહસિકતા: નાનો ટેલરિંગ વ્યવસાય શરૂ કરવાની યોજના બનાવવી.
  • ટીમવર્ક: ઉત્પાદન એકમોમાં અન્ય લોકો સાથે મળીને કામ કરવું.
  • ઇન્ટરવ્યૂની તૈયારી: ગાર્મેન્ટ ઉદ્યોગમાં વિવિધ ભૂમિકાઓ માટે તૈયારી.

મૂલ્યાંકન અને પ્રમાણપત્ર

• પરીક્ષાઓ: સૈદ્ધાંતિક અને વ્યવહારિક બંને ઘટકો સાથે સેમેસ્ટર મુજબ પરીક્ષાઓ લેવામાં આવે છે.
• પ્રમાણપત્ર: સફળ ઉમેદવારોને NCVT તરફથી નેશનલ ટ્રેડ સર્ટિફિકેટ (NTC) આપવામાં આવે છે, જે રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે માન્ય છે.
• મૂલ્યાંકન: સિલાઈની કુશળતા, ગાર્મેન્ટની ગુણવત્તા, સૈદ્ધાંતિક જ્ઞાન અને પ્રોજેક્ટ વર્કના આધારે કરવામાં આવે છે.

કારકિર્દીની તકો

• રોજગાર: ગાર્મેન્ટ ફેક્ટરીઓ, ટેક્સટાઇલ યુનિટ્સ અથવા ફેશન હાઉસમાં સિલાઈ મશીન ઓપરેટર, દરજી અથવા પ્રોડક્શન આસિસ્ટન્ટ તરીકે કામ કરવાની તક.
• સ્વરોજગાર: ટેલરિંગની દુકાન અથવા બૂટિક શરૂ કરવું.
• આગળનો અભ્યાસ: ફેશન ડિઝાઇનિંગ, ગાર્મેન્ટ ટેકનોલોજી અથવા ટેક્સટાઇલ ડિઝાઇનમાં ડિપ્લોમા.

નોંધ

• આ અભ્યાસક્રમ નવીનતમ NCVT માર્ગદર્શિકા સાથે સુસંગત છે અને સંસ્થા અથવા રાજ્યની ચોક્કસ જરૂરિયાતો અનુસાર તેમાં થોડો ફેરફાર થઈ શકે છે.
• સૌથી નવીનતમ આવૃત્તિ માટે Directorate General of Training (DGT)ની વેબસાઇટ (dgt.gov.in) જુઓ અથવા તમારી સ્થાનિક ITIનો સંપર્ક કરો.